Bab el-Ferec

Şam surundaki sekiz kapıdan yedisi Roma’dan kalıyor; bu bir tanesi kalmıyor. Bab el-Ferec’i Nureddin Zengi 1154-1155’te, şehri yeniden tahkim ederken açtı. Yani surun tek İslam dönemi kapısı bu ve hikâyesi ötekilerden bu yüzden ayrı.

Nasıl gidilir

Kale kuzeydoğu köşesinin hemen yanında, Amara ile Manahiliye arasında duruyor. Kuzey geçidi Melik Faysal Caddesi’ne açılıyor; kapıyı arıyorsan çarşının içine bakman gerekiyor, çünkü kapı bugün bir çarşı kemeri gibi kullanılıyor.

Kapı nasıl büyüdü

Melik es-Salih Eyyub 1239-1240’ta kuzeye ikinci bir geçit ekledi ve kapıyı çifte kapıya çevirdi. Sol söveye konan kitabe Ramazan 639, yani 1242 tarihli. Yapı 1396-1397’de Memlûklerde yeniden inşa edildi ve 1980’den sonra restore edildi. Bugün gördüğün açıklık 381 santimetre yüksek ve 305 santimetre geniş.

Ne görülür

İç kapı surun hattında, dış kapı Barada’ya bitişik. Aradaki dar geçitte Eyyûbî dönemi değirmeni ve bugün hırdavatçı ile anahtarcı dükkânları var. Kapının dışında Bab el-Ferec Camii duruyor; yanı başında Memlûk döneminden, 1336 tarihli Barada köprüsünün yeri.

Kapının üç adı

Ferec kelimesi ferahlama demek. Osmanlı’da kapıya Bab el-Bevabiciyye deniyordu, çünkü çevresini ayakkabıcılar tutmuştu; bugün de Bab el-Manahiliyye deniyor, bu kez çevredeki çarşı yüzünden. Kapının adı şehirdeki zanaata göre değişmiş.

Neyi kaçırma

Kemerin iki yanındaki levhalara bak. Solda kapıyı anlatan bir tanıtım levhası, sağda taşa oyulmuş Arapça kitabe var; ikisi bir arada, siyah beyaz ablak taş sıralarının ortasında duruyor. Çoğu ziyaretçi kapının altından geçip levhaları görmüyor.