Bab es-Sağir Mezarlığı

Eski Şehir’in güney kapısı Bab es-Sağir’in hemen dışında, sur boyunca uzanan mezarlık. Şam’ın İslam sonrası ilk mezarlıklarından biri ve hâlâ defin yapılıyor: aileler kabirleri kuşaktan kuşağa devralıyor. Ziyaretçiyi buraya getiren şey ise mezarlığın içindeki türbeler — kubbeli, çoğu yeşile boyalı, sıradan mezar taşlarının arasında duruyorlar.

Nasıl gidilir

Emevî Camii’nden güneybatıya yürürsen on beş dakika. Midhat Paşa Çarşısı’ndan güneye sapıp Bab es-Sağir kapısına iniyorsun; mezarlık kapının dışında, yolun iki yanında. Girişler açık, kapı yok.

Kimler yatıyor

Peygamber’in eşlerinden Ümmü Seleme ve Ümmü Habibe, Hüseyin’in kızı Sekine, Bilal-i Habeşî, Abdullah bin Ümmü Mektum ve Ebu’d-Derda burada anılan adların başında geliyor. Şam’ın Emevî dönemi yöneticilerinden bazıları da bu mezarlıkta. Şunu bilerek gel: türbelerin çoğunun kime ait olduğu geleneğe dayanıyor ve kaynaklar birbirini tutmuyor. Levhalarda yazan ad kesin bilgi değil, aktarılan bilgi.

Ziyaret adabı

Burası gezilecek bir alan değil, işleyen bir mezarlık ve aynı zamanda bir ziyaret yeri; İran ve Irak’tan gelen hac kafileleri gün boyu geliyor. Sessiz ol, mezar taşlarının arasından geç, üstüne basma. Kadın ziyaretçi başını örtüyor; türbelerin bazısında kadın ve erkek girişleri ayrı. Cenaze varsa geri çekil ve fotoğraf çekme.

Neyi kaçırma

Türbelerin kubbelerine değil kapı eşiklerine bak: çoğunun üstünde onarım tarihlerini veren küçük mermer kitabeler var ve aynı türbenin iki farklı yüzyılda iki kez elden geçtiğini oradan okuyorsun.