Bab Kisan

Eski Şam’ın güneydoğu köşesindeki kapı ve yedi kadim kapı içinde bugün doğrudan bir kilisenin cephesi olan tek örnek. Kemerin altından geçtiğinde sokakta değil, Mar Bolus Kilisesi’nin içinde oluyorsun. Kapıya adını Muaviye dönemindeki bir fetihte adı duyulan Kisan adlı köle vermiş; Romalılar ise ona Satürn’ün kapısı diyordu, çünkü surdaki her kapı bir gezegene adanmıştı — Bab Şarki Güneş’in, Bab Tuma Venüs’ün kapısıydı.

Nasıl gidilir

Bab Şarki’den doğu surunu izleyip güneye yürü: kuş uçuşu 375 metre, sokaktan yaklaşık 500 metre ve 7 dakika. Hanania Kilisesi’nden geliyorsan mesafe 650 metre, aynı yön. Kapı eski şehrin dışına, İbn Asakir Caddesi’nin ucuna bakıyor — yani onu surun içinden değil, dışından, karşı kaldırımdan görüyorsun.

Ne kadar sürer

Yarım saat. Bunun on dakikası dışarıda, cepheyi okumakla geçiyor; kalanı içerideki şapel. Kapı bir meydana bakıyor ve trafik akıyor, karşıya geçerken acele etme.

Ne görülür

Cephede üç şey sırayla okunuyor. Ortada yuvarlak kemerli giriş, kemerin taşları kaval silmelerle bezeli. Kemerin hemen üstünde duvara örülmüş, kör bir pencere açıklığı duruyor. En üstte, iki kule kütlesinin yüzünde birer taş madalyon: içlerinde Hristiyanlığın en eski simgesi olan Chi-Rho, yani Mesih’in adının ilk iki Yunan harfi. İçeride kilise sade; duvarda Pavlus’un hayatını sırayla anlatan bir ikona dizisi var, bu diziler Papa II. Jean Paul’ün 2001’deki ziyareti için yapıldı.

Burada ne anlatılıyor

Elçilerin İşleri 9 ve Korintlilere İkinci Mektup 11’e göre Pavlus Şam’dan gece kaçmak zorunda kalıyor: kapılar tutulmuş, onu surdaki bir pencereden sepetle aşağı sarkıtıyorlar. Gelenek bu noktayı Bab Kisan’a bağlıyor ve kilise 1939’da tam da bu yüzden burada kuruldu, kapının taşları yapıya katıldı. Anlatının öbür ucu 650 metre kuzeydeki Hanania Kilisesi: Pavlus’un gözlerinin açıldığı ve vaftiz edildiği yer orası, kaçış buradan.

Neyi kaçırma

Kemerin üstündeki örülü pencere. Ziyaretçilerin çoğu kemere ve madalyonlara bakıp içeri giriyor, oysa sepet anlatısının işaret ettiği açıklık o kör pencere — 1950’de bu kapıyı fotoğraflayan Hollandalı arşivci bile karesinin altına aynı notu düşmüş. Bugün gördüğün taş işçiliği Roma’nın kendisi değil: kapı yüzyıllar içinde birkaç kez yenilendi, Memlûk döneminde ve 18. yüzyılda elden geçti.