Bab Musalla Camii, Şam

Şam surlarının dışında, Midan semtinin ortasında duran bir Eyyûbî camisi. Buranın adı camiden önce vardı: kentin bayram namazları yüzyıllarca bu boş alanda, yani musallada kılınıyordu ve yapı da o zeminin üstüne kuruldu. Bugün Bab Musalla Meydanı’nın hemen yanında.

Nasıl gidilir

Eski şehrin güneyinden çıkıp Midan Caddesi boyunca yürünüyor. Cadde uzun ve dümdüz. Meydana varmadan minare zaten görünüyor; caminin sokak kapısı caddenin üstünde ve yanında bir sebil var.

Bu zemin neden önemliydi

Yapıya 1209’da Eyyûbî sultanı el-Melikü’l-Âdil’in emriyle başlandı, işi veziri Safiyyüddin bin Şükr yürüttü. İlk hâli çatısız bir avluydu: dört duvar, taş bir mihrap, yüksek taş bir minber ve dört yönde kapılar. Sultan ölünce yapı yarım kaldı; kubbesi ve iki revakı sonradan eklendi. Caminin üstünde durduğu yol, Şam’dan güneye — Kudüs’e, Medine ve Mekke’ye — çıkan hac ve ticaret kervanlarının yoluydu.

Ne görülür

Avlu büyük ve beyaz, siyah, kırmızı taş sıralarıyla döşeli; ortasında on iki köşeli bir havuz var. Güney revakı beş kemer üstünde duruyor ve mihrabının üstündeki siyah taşların Kâbe’den geldiği halk arasında söyleniyor — bir rivayet, kanıt değil. Güney revakının altındaki batı kapısından yazlık harime geçiliyor: ahşap tavan, 19 ahşap direk, iki taş mihrap ve eski bir ahşap minber. Kuzey tarafta kışın kullanılan ikinci bir harim var.

Neyi kaçırma

Minarenin tepesi. Şerefe sekizgen yapıldı ve üstüne ahşap bir saçak kondu; altındaki dört köşeli gövdeye hiç benzemiyor. Bu hâlini 1803 onarımında aldı ve kapı eşiğindeki mermer kitabe o onarımı yazıyor. Sokağın karşısına geçmeden şerefe görünmüyor.