Burkuş

Şam ovasına tepeden bakan bir sırtta, 1580 metre yükseklikte. Tepe doğal değil: iki katlı bir düzlük elde etmek için tıraşlanmış. Üstünde 6. yüzyıldan kalma bir Bizans bazilikasının kalıntısı duruyor, bazilikanın oturduğu podyum ise ondan eski bir Roma tapınağına ait. Tapınağın altında da yüzlerce yıl dinî olmayan amaçlarla kullanılmış daha eski bir yapı olduğu düşünülüyor. Antik adının Barkusa olduğu, 6. yüzyılda İmparator Iustinianus’un adıyla Iustinianopolis diye anıldığı öne sürülüyor.

Nasıl gidilir

Şam’ın 30 kilometre batısında, Hermon Dağı eteklerinde, Katana kırsalında. Ana yoldan sonra dik bir patikada on dakikalık yürüyüş var. Alan Lübnan ve Golan sınırlarına yakın, askerî açıdan hassas bir bölgede: ziyaret izin ister ve çoğu zaman askerî refakat gerekir. Kendi başına yola çıkma. Şam’dan çıkmadan önce durumu yerel bir rehberle teyit et; izin çıkmadığı günler oluyor.

Ne kadar sürer

Alanda bir buçuk saat yetiyor. Yol ve izin işi bunun kat kat üstünde zaman alıyor, o yüzden günü tam gün planla.

Ne görülür

Bazilikanın podyumu uzaktan sur gibi görünüyor: iri bloklar üst üste, tepe hattı boyunca. İçeride nefleri ayıran sütunların bir bölümü ayakta; başlıkların kimi kompozit. Doğu duvarında bir revak izi var. Kapı sövelerinden birinin lentosu bezemeli ve alandaki en iyi korunmuş taş işçiliği o. Bodrum doğrudan ana kayadan oyulmuş ve işçiliği şaşırtacak kadar düzgün. Çevrede kayaya oyulmuş odalar, mezarlar ve taş ocakları dağınık duruyor; iki de Roma tapınağı kalıntısı var, ikisi Hermon Dağı tapınakları grubuna sayılıyor.

Neyi kaçırma

Sütun başlıklarını say. 1903’te Baalbek’e giden Alman heyeti burada on iki başlık kaydetmişti. 1999’da Halle-Wittenberg Üniversitesi’nden Gunnar Brands’ın yaptığı ölçümde yerinde yalnızca sekizi duruyordu; üçü yakınına düşmüştü, biri ortaçağda tarım işinde yeniden kullanılmıştı, on ikincisi molozun altında kalmıştı. Alanı okumanın en somut yolu bu sayım.

Çevrede

Tepeye komşu Vadi el-Karn, BirdLife International’ın Önemli Kuş Alanı listesinde; Ortadoğu’da yabani kuşların önemli üreme alanlarından biri. Yamaçlarda keçi ve deve sürüleriyle karşılaşıyorsun. Tepeden Şam ovası ve çevredeki tepelik arazi bütün olarak görünüyor; manzara alanın kendisi kadar sebep.