Busra Katedrali

Kasabanın doğu ucunda, bazalt duvarların ve devrilmiş sütun kaidelerinin ortasında duran bir kilise kalıntısı. Bugün kaybolmuş bir kitabe, yapının 512’de Busra Başpiskoposu Julianos tarafından takdis edildiğini kaydediyordu; “katedral” adı oradan geliyor. Üç Roma askeri şehide — Sergios, Bakhos ve Leontios’a — adanmıştı.

Neden önemli

Planı yüzünden. Kare bir dış kabuk, içinde sütunlarla taşınan dört yapraklı merkezî bir alan, doğuda geniş bir apsis, üstte kubbe. Bazilika planının hâkim olduğu bir çağda bu, merkezî planlı kilisenin erken ve iddialı bir denemesi. UNESCO onu erken kilise mimari biçimlerinin evriminde son derece önemli bir örnek diye anıyor; sonraki Hristiyan mimarisini, bir ölçüde de İslam mimarisini etkilediği kabul ediliyor.

Ne görülür

Kubbe ayakta değil ve yapının büyük bölümü harabe. Duran şey planın kendisi: kare duvarlar, apsis ve sütun kaidelerinin yerde çizdiği daire. Görünen taşların bir kısmı devşirme — Nabatî ve Roma yapılarından sökülüp buraya taşınmış, iki ayrı işçilik aynı duvarda yan yana duruyor. Sıvada yer yer fresk kalıntısı korunmuş.

Yanındaki yapı

Katedralin hemen kuzeyindeki kalıntı Bahira Bazilikası adıyla bilinir. Ad, İslam geleneğinde genç Muhammed’i kervan yolunda tanıdığı anlatılan Hristiyan keşişten geliyor. Anlatının tarihselliğini modern tarihçiler kabul etmiyor ve ortaçağda bazı Müslüman âlimler de reddetmişti; ama yapı gerçek ve görülebilir. İkisi ayrı binadır ve sık karıştırılır — fotoğraf arşivlerinde bile birbirinin adıyla etiketlenmiş kareler var.

Ne kadar sürer

Yarım saat. Kalıntı büyük değil, ama planı anlamak için ortada durup bir tur dönmek gerekiyor; dışarıdan bakınca yalnızca bir duvar görünüyor. Çevredeki evlerin arasından geçilerek yaklaşılıyor, ayrı bir kapısı yok.