Mencek Hamamı

Busra’nın sütunlu caddesinin kuzey ucunda, Ömer Camii’nin tam karşısında bir hamam kalıntısı var. Kitabesi yapıyı 1372’ye, Şam valisi Emir Mencek’e bağlıyor. Çatı çökeli çok olmuş; bu yüzden hamamın planı bugün yukarıdan bakınca kitap gibi okunuyor.

Nasıl gidilir

Roma tiyatrosundan kuzeye doğru yedi sekiz dakika yürü. Ömer Camii’ni gördüğünde hamam zaten karşı köşede; ikisi aynı kavşağı paylaşıyor, ayrıca yol tarifi gerekmiyor.

Ne görülür

Kazı yapıyı odalarına kadar açığa çıkarmış. Duvarlar siyah bazalt; içleri beyaz sıvayla kaplı yarım kubbeli nişler halinde oyulmuş ve sıvanın altındaki kırmızımsı harç yer yer görünüyor. Zemin düzgün kesme taşla döşeli, aralarda su kanallarının izi duruyor. Soğukluktan sıcaklığa doğru odaların küçüldüğünü ve alçaldığını takip edebiliyorsun — hamamın çalışma mantığı budur ve burada bütün hâlinde ortada.

Neden burada bir Memlûk hamamı var

Busra 14. yüzyılda Şam’dan Mekke’ye giden hac kervanının ilk büyük konağıydı. Kervan burada durur, su alır, yıkanırdı. Mencek bu hamamı bir hayrat olarak değil, işleyen bir menzil tesisi olarak yaptırdı; Şam üslubunun ince taş işçiliği de bu yüzden bir taşra kasabasına kadar gelmiş.

Neyi kaçırma

Nişlerin içindeki beyaz sıvaya yakından bak. Kubbecikler tek parça taştan oyulmuş değil, tuğla ve harçla örülüp sıvanmış; bu, Şam hamamlarının yöntemi ve Busra’nın bazalt geleneğine yabancı. Yapının nereden geldiğini en açık söyleyen ayrıntı o sıva.