Cevdet el-Hâşimî Lisesi

Saruca ve Hicaz bölgesinde, bahçeli geniş bir parselin üstünde duran okul. Şam’ın ilk resmî lisesi: el-Medresetü’t-Techîziyye, yani Mekteb-i Techîz-i Evvel adıyla kuruldu, sonra ilk müdürü Cevdet el-Hâşimî’nin adını aldı. Sitedeki çoğu kaydın aksine bu bir miras alanı değil, çalışan bir kurum — bugün de lise olarak ders veriyor.

Nasıl gidilir

Merce Meydanı’ndan kuzeye, Hicaz Garı ve Saruca yönüne çıkan yolla yürünüyor; meydandan on dakika. Okul parseli caddeden içeride ve avlulu, o yüzden bina sokak hizasından değil bahçe kapısından görünüyor. Kabbânî Tiyatrosu ve meclis binası aynı yürüyüşün üstünde.

İçine girilir mi

Hayır. Burası çalışan bir devlet lisesi; içinde öğrenci var ve ziyaretçi turu yok. Bahçe kapısından bakmak ve cepheyi sokaktan fotoğraflamak dışında bir ziyaret biçimi düşünmemek gerekiyor. Okulun tatil günleri kapı da kapalı oluyor.

Okul nerede başladı

Techîz mektebi kendi binasında kurulmadı: önce Mekteb-i Anber’de, eski şehrin en büyük konaklarından birinde faaliyet gösterdi, sonra kendi binasına taşındı. Yani sitedeki Mekteb-i Anber kaydı bu okulun ilk adresi. Bugünkü bina 1929 Ocak sonunda başlayıp 1933 Aralık sonunda biten bir inşaatın ürünü; mimarı Süleyman Ebû Şa’r’dı. Okul, malzemesini ve dosyalarını üç yıl boyunca taşıdıktan sonra 1936’da bu binada resmen açıldı.

Kimler buradan çıktı

Mezunları arasında Suriye edebiyat ve bilim hayatının önde gelen adları var: dilci Said el-Efgânî, şair Süleyman el-Îsâ, siyasetçi Ekrem el-Havrânî, bilim adamı Mustafa eş-Şihâbî. Osmanlı’nın Şam’daki eğitim reformundan geriye kalan kurumların çoğu kapandı ya da başka bir şeye dönüştü. Bu okul ders vermeye devam ediyor ve kayda değer olan tam olarak o.

Neyi kaçırma

Ana giriş. Cephenin ortasında, üç dilimli sivri kemerli bir pencere ve altında taş bezemeli bir kapı nişi var; eski fotoğraflarda da aynı eksen görünüyor. Sokaktan geçen kimse durup bakmıyor, oysa okulun kendini bir kamu kurumu olarak sunduğu tek yüzey orası.