Dana’nın Dört Sütunlu Roma Mezarı

İdlib’in kuzeyindeki Dana kasabasında, 2. yüzyıldan kalma küçük bir Roma mezar köşkü. Dört İon başlıklı sütun hafif kavisli bir piramit çatıyı taşıyor; köşk, yerin altındaki mezar odasının görünen kısmı. Bölgedeki Roma dönemi mezar köşklerinin en iyi korunmuş örneklerinden biri kabul ediliyor. Elimizdeki en yeni fotoğraf 2004 tarihli ve yapı orada bütünüyle ayakta; bugünkü durumunu doğrulayamadık.

Hangi Dana

İdlib vilayetinde iki Dana var. Bu anıt kuzeydeki Dana’da: Barişa Dağı ile Halaka Dağı arasındaki ovanın merkez kasabası, 390 metre yükseklikte. Güneydeki Dana, Zaviye Dağı’ndaki piramit çatılı mezarıyla ayrı bir yer ve ayrı bir sayfada anlatılıyor.

Nasıl gidilir

Kasaba Halep-Bab el-Hava otoyolunun yaklaşık 3 kilometre kuzeyinde, Deyr Turmanin’in 5 kilometre batısında, Deyr Semaan’ın yaklaşık 15 kilometre güneyinde. Anıt kasabanın merkezinde; yerel olarak Daniel ve Helena Mezarı diye de anılıyor.

Anıt nasıl kurulmuş

Sütunlar dört taş sıralı, iki basamaklı bir kaidenin üstünde duruyor. Kaidenin en üst sırası geniş, oluklu bir silme olarak işlenmiş. Dört arşitrav taşı çok profilli bir saçak oluşturuyor, çatı bunun üstünde yükseliyor. Bölgede bu tipin tek benzeri Barad’da. Sarmada ve Refade’deki iki sütunlu anıtlar başka bir biçim.

Kasabanın kaybolan kilisesi

Dana’da tarihli bir kilise de vardı. Batı duvarındaki yazıt 483 tarihliydi; lentoyu Howard Crosby Butler 1899-1900’de yeni bir evin duvarında buldu. Kilise üç nefli, geniş dikdörtgen planlıydı ve her sırada üç sütun vardı. Onu yıkılmadan önce tarif eden tek kaynak Texier ile Pullan’ın 1840 kaydı.

Dana’nın daha eski katmanları

Kasaba, III. Salmanasar’ın MÖ 853’te aldığı Arami kenti Adennu ile özdeşleştiriliyor. Roma döneminin Halep-Antakya ana yolunun döşeli bir bölümü 2-3 kilometre güneyde, Tell Karame yakınında duruyor. Yakut el-Hamevi 1220’lerde yamaca oyulmuş kare bir düzlüğü ve ortasındaki kubbeli bir mezarı anlatıyor. İngiliz gezgin Buckingham 19. yüzyılda evlerin eski yapı taşından örüldüğünü yazdı. Kasaba bir zamanlar çivit boyacılığıyla da biliniyordu.

Ne kadar sürer

Anıtın çevresinde dolaşmak yarım saat. Deyr Turmanin ve Sarmada ile birlikte yarım günlük bir gezi olur.

Gitmeden önce

Dana 2012-2024 arasında çatışma alanıydı ve kalabalık bir kamp bölgesine dönüştü; 2023 depremi de bölgeyi vurdu. Anıtın hâlâ ayakta olup olmadığını gitmeden sor. İdlib vilayetinde patlamamış mühimmat riski sürüyor. Yol ve kontrol noktası durumu değişken.

Neyi kaçırma

Kaidenin en üst sırası. Uzaktan düz bir taş sırası gibi görünüyor; yaklaşınca geniş oluklu silme seçiliyor.