Ebu’l-Ala el-Maarri Türbesi (Maarat en-Numan)

Arap edebiyatının en çok tartışılan şairlerinden Ebu’l-Ala el-Maarri, 1057’de öldüğü Maarat en-Numan’da gömülü. Mezarı bugün süssüz bir sanduka. Kuzeye bakan bir eyvanın içinde, 1939’da mezarın dört yanına kurulan Arap Kültür Merkezi’nin avlusunda duruyor. Büyük bir türbe yapısı yok; ziyaret kısa sürüyor ve kasabadaki müze ile Ulu Cami’yle aynı yürüyüşe giriyor.

Mezar nerede, nasıl bulunur

Mezar kasabanın merkezinde, eski kültür merkezi binasının içinde. Merkez 2008’de yeni bir binaya taşındı; mezarın bulunduğu yapı o günden beri “eski kültür merkezi” diye anılıyor ve yol sorarken bu ad işe yarıyor. Kasabadaki Ebu’l-Alâ Caddesi de adını şairden alıyor. Binanın kesin konumu için birbirini tutan iki kaynak bulamadığımızdan haritada pin vermiyoruz.

Avluda ne görülür

Girişte sütunlu, kemerli bir kapı var, arkasında açık bir avlu. Mezar kuzeydeki eyvanın içinde; yanında Alaiyye kütüphanesi ve iki selvi duruyor. Mezar odası yaklaşık üç metreye üç metre, kubbesi dört metre kadar yüksek. Sandukanın kendisi 125 santimetre boyunda ve 75 santimetre eninde. Üstünde Kufi yazılı iki dikili taş var.

1939’dan önce yer başka türlüydü. Mezarın önünde bir mescit ve küçük bir avlu vardı; avluda incir ve nar ağaçları ile bir kuyu bulunuyordu. 28 Ekim 1939’da kurulan kültür merkezi mezarı dört yandan sardı ve bugünkü düzeni verdi.

Taştaki uyuşmayan tarih

Dikili taşlardan birinde okunan tarih, şairin hicri 449’daki ölüm yılına uymuyor. Maarat en-Numan’ın tarihini yazan Muhammed Selim el-Cundi bu tarihi taşın yapımıyla ilişkilendiriyor. Ona göre özgün mezar taşını şairi zındık sayanlar kırmış olabilir; bugünkü taş sonradan konmuş.

Mezar taşındaki dize

Maarri mezarına yazılacak dizeyi kendisi seçti: “Bu, babamın bana işlediği suçtur; ben kimseye işlemedim.” Dize, çocuk dünyaya getirmeyi o çocuğa karşı işlenmiş bir haksızlık sayan şairin kötümserliğinin en kısa özeti olarak sık alıntılanıyor.

Heykelin başına gelen

Kasabada heykeltıraş Fethi Muhammed’in 1944 tarihli bir Maarri heykeli vardı. Nusra Cephesi heykeli 2013’te yıktı. Mezarın ve binanın bugünkü durumuna dair güncel, doğrulanmış bir kayıt yok; ziyaret düzeni yerinde teyit edilmeli.

Neyi kaçırma

Dikili taşlardaki Kufi yazı. Çoğu ziyaretçi dizeyi arayıp sandukaya bakıyor. Ölüm yılına uymayan tarihi taşıyan taş ise mezarın geçmişte kırılmış olabileceğini düşündüren tek somut iz.