Eşrefiyye Dârülhadisi

Kalenin doğu kapısının yanında, Asrûniyye Çarşısı’nın başında duruyor. Eyyûbî sultanı el-Melikü’l-Eşref Muzafferüddin Musa, Emir Sârimüddin Kaymaz’ın konağını satın alıp 1233’te (h. 630) dârülhadise çevirdi. Hadis öğretimi için yapılan dünyadaki ikinci bina sayılıyor ve Şam’da bu ilmin ilk merkeziydi.

Nasıl gidilir

Hamidiye Çarşısı’nın batı ucundan kaleye doğru çıkıp kalenin doğu kapısına dolan; Asrûniyye Çarşısı’nın başladığı yerdesin. Bina çarşının içine gömülü olduğu için sokaktan bir anıt gibi görünmüyor, kapıyı sormak gerekiyor. Zahiriyye ve Adiliyye buradan birkaç dakika kuzeydoğuda; üçü tek yürüyüşe sığıyor.

Neden önemli

Vakfiyesinin şartı, başına çağın en bilgili hadis âliminin gelmesiydi. İlk şeyhi İbnü’s-Salâh oldu ve hadis usulünün bugün hâlâ okutulan kitabını, kendi adıyla anılan Mukaddime’yi burada yazdı. Ardından Ebû Şâme, İmam Nevevî ve Zemlekânî aynı kürsüde ders verdi. Yani buradan çıkan şey bir bina değil bir müfredat: Şam’ın hadis geleneği bu odalarda kurumsallaştı.

Ne görülür

Bina hâlâ ders ve ibadet işlevi taşıyor, müze değil. İçeride bir türbe odası var; Şam Valiliği’nin mahalle onarımı sırasında türbe elden geçirildi. Duvarlarda kitabeler ve sonraki yüzyılların onarım izleri üst üste duruyor. Ziyaret saatleri ilan edilmiş bir şey değil, kapı görevlisine sormak gerekiyor ve namaz vakitleri dışında kapalı bulman olağan.

Ne kadar sürer

Yirmi dakika. Görülecek hacim küçük; asıl ağırlık burada ne olduğunu bilerek durmakta. Son şeyhi Hüseyin Sa’biyye 27 Ekim 2020’de vefat etti ve yedi yüz yılı aşan bir şeyhler zinciri o gün kapandı.

Neyi kaçırma

Şam’da aynı adı taşıyan iki dârülhadis var ve ikisi karıştırılıyor. Bu kayıt kaleye bitişik olanı, yani Cüvvâniyye’yi anlatıyor. Öteki, Berrâniyye, Salihiye’deki medreseler sokağında ve Atabekiyye’nin hemen yanında duruyor. İnternette bulacağın fotoğrafların çoğu ikincisine ait; adrese bakmadan kare seçme.