Ferruh Şah ve Behram Şah Türbeleri

Şam’ın modern Ebu Rummane semtinde, Celaa Caddesi’nin doğu ucunda yan yana duran iki kubbeli Eyyûbî türbesi. Biri Selahaddin Eyyûbî’nin yeğeni İzzeddin Ferruh Şah’ın, güneyden ona bitişik olan öteki oğlu el-Emced Behram Şah’ın. İkisi de bir zamanlar birer medresenin parçasıydı; medreseler yok oldu, türbeler kaldı. Ferruh Şah’ınki bugün mescit olarak kullanılıyor.

Ferruh Şah kimdi

İzzeddin Ferruh Şah bin Şahinşah bin Eyyub, Selahaddin’in yeğeni ve en çok güvendiği akrabasıydı. Baalbek emiriydi ve Selahaddin’in Şam’daki naibi olarak şehri onun adına yönetti. 578’de, yani 1182’de öldü. Medreseyi annesi vakfetti. Tarihçi İbn Kesir, medresenin şehrin kuzeyindeki Şeref el-A’la’da olduğunu, hem Hanefi hem Şafii fıkhı okuttuğunu ve yanında Emcediyye türbesinin bulunduğunu yazıyor.

Kubbedeki kitabe

Tarihçi Bedran, kubbenin doğu duvarında, pencerenin üstündeki kitabeyi okudu. Kitabe türbeyi el-Melik el-Mansur İzzeddin Ferruh Şah’ın annesinin yaptırdığını söylüyor. Medreseden yalnızca türbe kaldı. Zamanla kabrin izi de silindi ve yapı mescide çevrildi; Şam Evkaf Müdürlüğü onu bugün Ferruh Şah Mescidi diye kaydediyor.

Güneydeki türbe: Emcediyye

Ferruh Şah’ın oğlu el-Emced Behram Şah da Baalbek emiriydi ve 629’da, yani 1232’de öldü. Türbesi onun vasiyetiyle yapıldı; yaptıran el-Muzaffer Nureddin Ömer oldu, o da 638’de, yani 1240’ta öldü. Yapı bu yüzden hem Emcediyye hem Behramiyye diye anılıyor. Medresesi yok oldu, türbesi kaldı. Pencereleri bir zamanlar Merce’deki Yeşil Meydan’a bakıyordu.

2005 restorasyonu neyi değiştirdi

20. yüzyılın ikinci yarısındaki onarımlar Emcediyye’ye zarar verdi. Yapı, çevresindeki büyük bir inşaat projesi kapsamında bilimsel yöntemle yeniden restore edildi ve hicri 1426’da, yani 2005’te açıldı. Restorasyonun bedeli de oldu: asıl giriş kapatıldı, doğu penceresi giriş yapıldı, döşeme yükseltildi ve kubbenin tepesindeki bakır hilal kayboldu. Bugün girilen kapı aslında türbenin doğu penceresi.

Nerede, bugün nasıl görülür

Türbeler Ebu Rummane’de, Celaa Caddesi’nin doğu ucunda, Arjantin Caddesi üzerinde ve Kasr ed-Diyafe Meydanı’nın yanında. Cisr er-Reis’ten yürüyerek ulaşılıyor. Evkaf’ın 2013 tarihli yazısına göre yapılar bugün modern bir yapı parselinin içinde kalıyor; parsele hangi taraftan girildiği doğrulanmadı, yerinde sormak gerekiyor. 2013 tarihli bir fotoğrafta iki kırmızı kubbe, istiridye nişli beyaz kasnakları ve kesme taş gövdeleriyle ağaçların arasından görünüyor. Mescit aynı kayıtta faal; bugünkü durum ve ziyaret saati doğrulanmadı. İki türbeye dışarıdan bakmak için yirmi dakika yeter.

Neyi kaçırma

Emcediyye’nin girişi. Kapının önünde durulan yer, türbenin bir zamanlar Yeşil Meydan’a bakan doğu penceresi. Asıl kapı 2005’te kapatıldı. Yani bu türbeye bugün, onu yapanların hiç düşünmediği bir yerden giriliyor.