Han es-Sebil

Han es-Sebil, Halep ile Şam arasındaki eski kervan yolunun üstünde bir Memlûk hanı. 1371’de el-Melik el-Eşref adına kuruldu; bakımı ve yolcuya sunulan hizmetler bir vakıfla karşılanıyordu. Çevresinde büyüyen köy de adını ondan aldı. Han 20. yüzyılın ilk yıllarında ya da daha önce kullanılmaz oldu ve bugün ne kadarının ayakta olduğu doğrulanmadı.

Nerede

Köy bugünkü M5 otoyolunun iki yakasına yayılıyor; hanın yeri köyün ortasında, otoyolun batı tarafında. Köy Serakib ile Maarat en-Numan arasındaki yolun aşağı yukarı ortasında duruyor. Kuzeyinde Maardibse ve Ebla’nın bulunduğu Tell Mardih var.

Ne kadar sürer

Yarım saat. Hanın yerini köyde sorarak bulmak ve çevresindeki eski taşlara bakmak için yeterli. Ebla ile aynı güne rahat sığıyor.

Han ne işe yarıyordu

Halep ile Şam arasında yol alan kervanlar için bir konak yeriydi. Kuruluşunda bağlanan vakıf, binanın bakımını ve yolcuya verilen hizmeti karşılıyordu; yani han kira geliriyle değil bir hayır kurumu olarak ayakta duruyordu. Aynı yolun güneyinde, İdlib’in Han Şeyhun kasabası da adını 14. yüzyıldan kalma bir Memlûk hanına borçlu.

Köydeki bazalt kapılar

Köyde handan başka eski yapılar da vardı. Amerikalı arkeolog Howard Crosby Butler 1903’ten önce buradaki bazalt kapıları fotoğrafladı. Bunlar Halep bölgesinin en büyük bazalt kapıları arasında sayılıyor ve Hristiyan simgeleriyle süslü. Butler’ın fotoğrafındaki kanadın ortasında bir çemberin içine oyulmuş haç görülüyor. 20. yüzyılda bu kapıların ikisi hâlâ oturulan evlerde kullanılıyordu.

Bugün köy

Köy bugün taş ocakları, taş kesimi ve mozaik ticaretiyle geçiniyor. M5 üzerindeki konumu yüzünden 2019-2020 arasında cephe hattındaydı; patlamamış mühimmat riski sürüyor. İdlib vilayetinde savaş kalıntısı patlamaları Eylül 2026’da da yaşandı. Tarlaya ve yıkık yapılara girmemek, köy yollarında kalmak gerekiyor.

Neyi kaçırma

Kapı sövelerini. Butler’ın fotoğrafladığı bazalt kapılar bir zamanlar evlerde kullanılıyordu; bugün yerlerinde durup durmadıkları doğrulanmadı. Köyde yürürken koyu bazalt bir kapı kanadı görmek, handan önceki yerleşimin tek görünür izi olabilir.