Hanabile Camii

Kasiyun’un eteğinde, Salihiye’nin en eski taşı. Kudüs’ten 1155’te Şam’a göçen Hanbelî âlim Ebu Ömer Muhammed bin Ahmed bin Kudame el-Makdisi 1201’de yapımına başladı; Erbil emiri Muzafferüddin Kökbörü parasını üstlendi ve cami onun adıyla, el-Muzafferi diye de anılıyor. 1207’de ibadete açıktı, minaresi 1209’da bitti. Şam’da Emevî Camii’nden sonraki en eski büyük camilerden biri ve Eyyubilerin şehirdeki ilki.

Nasıl gidilir

Salihiye çarşısının içinde, İbn Arabi Camii’nden birkaç yüz metre kuzeydoğuda. Eski şehirden Kasiyun yönüne çıkan hattı izle; Salihiye’ye vardıktan sonra sorman gerekebilir, çünkü cami sokağa cephe vermiyor, dar bir aralıktan giriliyor.

Ne görülür

Plan Emevî Camii’nin küçültülmüş hâli sayılıyor: bir avlu, avlunun ortasında şadırvan, güneyde kıble tarafına uzanan namaz salonu. Avlunun iki yanında beşer eski kemer üstünde duran birer eyvan var. Süsleme az; taş sade, oranlar geniş. Şam’ın Osmanlı camilerini gördükten sonra buraya gelmek dönemler arasındaki farkı bir bakışta anlatıyor.

Mahalleyi kuran cami

Makdisi ailesi Kudüs’ten geldiğinde Şam surlarının içine değil, kuzeydeki boş yamaca yerleşti. Kurdukları mahalleye “salihlerin yeri” anlamında Salihiye dendi ve cami o mahallenin merkezi oldu. Caminin öteki iki adı da bunu söylüyor: Cebel Camii, yani dağ camii, ve Salihin Camii.

Neyi kaçırma

Avludaki kemer sıralarına bak — taşları caminin kendisinden eski, devşirme. Bir de minare: 1209 tarihli gövdesiyle şehirdeki Eyyubi minarelerinin sayılı örneklerinden.