Hanikiyye Medresesi

Şam’ın güney surlarının dışında, Midan’da. Batı kapısı Midan ana caddesine açılıyor ve köşedeki levha “Hanikiyye Camii” diyor. Yapı Memlûk dönemine ait ve içi üç mekândan kuruluyor: ortada büyük bir salon, güneyde mescit olarak kullanılan salon, kuzeyde kuttab, yani çocuk mektebi.

Tarihini ararken dikkat

Bu yapı için yayınlanmış kesin bir tarih yok; elde yalnızca “Memlûk dönemi” var. Aramada çıkan 1317 ve 1382 tarihleri buraya ait değil: aynı adı taşıyan Kahire ve Kudüs medreselerinin tarihleri ve kaynaklar üçünü birbirine karıştırıyor. Şam’daki Hanikiyye’nin kimliği tarihinden değil konumundan geliyor — Tanbak cami-türbesinin hemen kuzeyi, Midan caddesinin üstü.

Ne görülür

Giriş batı yanında; çerçevesi siyah taş, kapısı oymalı ahşap. Kapı seni doğrudan geniş orta salona alıyor. Salonda bir zamanlar büyük bir havuz vardı ve üstünü kubbe örtüyordu; kubbenin yerinde şimdi ahşap tavan duruyor. Duvarlar kireçtaşı, aralarındaki pencerelerle ahşap kapılar şadırvana ve kuttab salonuna geçiyor.

Mescit orta salona büyük bir taş kemerle bağlı ve dört bayıktan, yani dört sahından oluşuyor. Bir kısmının üstü ahşap tavan, bir kısmının kubbesi sonradan kaldırılmış. Bu sayfadaki fotoğraf mescidin içi: sahınları örten tonoz, ortasında ahşap sekizgen bir aydınlık feneri, duvar diplerinde kitap nişleri.

Neyi kaçırma

Aydınlık fenerine bak. Sekizgen, ahşap, tonozun tam ortasında ve mescidin bütün ışığı oradan geliyor; kaldırılan kubbenin yerine konan çözüm o. Bir yapının onarımla nasıl değiştiğini tek bir detayda okumak istiyorsan burada duruyor.

Ne kadar sürer

20 dakika ve tek başına değil. Tanbak cami-türbesi hemen güneyde; ikisi Midan caddesinde yürürken yan yana geliyor. Midan hac yolunun Şam çıkışıydı ve caddedeki yapılar o yolun kenarına dizildi.