Harran el-Avamid

Emeviler Meydanı’nın 35 kilometre güneydoğusunda, Doğu Guta’da bir köy; adını ortasında ayakta duran üç bazalt sütundan alıyor. Sütunlar yaklaşık 10 metre yüksekliğinde ve dev kaideler üstünde duruyor; başlıkları Korint düzeninde ama üçü aynı durumda değil — Butler’ın yüzyıl başındaki karesinde biri yerinde, biri kırık, birinin başlığı hiç yok. Guta’da ayakta kalmış tek Roma yapısı bu üç sütun.

Nasıl gidilir

Şam’dan güneydoğuya 35 kilometre, Doğu Guta’nın içinden. Harran el-Avamid, Duma bölgesine bağlı bir nahiye merkezi ve çevre köyler için bağlantı noktası; minibüs var. Sütunlar eski köyün ortasında duruyor, yani merkezde in.

Ne kadar sürer

Bir saat. Sütunlar, çevreye dağılmış taş parçaları ve köy camisinin cephesi bu süreye giriyor.

Ne görülür

Üç sütun, MS 3. yüzyıla tarihlenen bir Roma tapınağından kalan tek parça. Tapınağın geri kalanı yok: dağılmış sütun başlıkları, kaideler, söveler ve bezemeli taş parçaları çevrede duruyor ve bir bölümü köy camisinin cephesine devşirme olarak yerleştirilmiş. Yerleşim Roma çağında müreffehti ve tapınağın yanında başka yapılar da vardı. Bugün elde kalan tek ölçü sütunların kendisi; kaideye bakıp yapının ne kadar büyük olduğunu tahmin etmek okurun işi.

Adı nereden geliyor

İki açıklama var ve ikisi de kayıtlı. Biri adı köyde yaşamış Hiran adlı bir manastır keşişine bağlıyor — çevrede aynı kalıpta köy adları var, Deyr Kays’tan Kaysa, Deyr Selman’dan Deyrü’s-Selman. Öteki, Doğu Guta’dan Cebelü’l-Arab’a uzanan siyah bazalt harra arazisine bağlıyor. Köy Yakut’un Mucemü’l-Büldan’ında, İbn Asakir’in Tarihu Dımaşk’ında ve İbn Kesir’in el-Bidaye ve’n-Nihaye’sinde geçiyor. Şeyh Hayat b. Kays el-Ensari el-Harrani 30 yaşında köye gelip ölümüne dek burada kaldı; hicri 581’de buraya gömüldü.

Neyi kaçırma

Cami cephesini. Tapınaktan kalan bezemeli taşların bir bölümü orada, duvara gömülü — bir yapının ikinci kez kullanılmasının en açık örneği. Sütunlardan cepheye yürümek beş dakika sürüyor.