Hırbet Has Ölü Şehri

Zaviye Dağı’nın güneyinde, 630 metre yükseklikteki Has kasabasının hemen yanında dağınık bir kalıntı alanı. Taşların arasında Roma ve Bizans döneminden altı kilise, Dor sütunlarla çevrili avlulu büyük bir yapı ve 6. yüzyıldan iki katlı, piramit çatılı bir anıt mezar sayılıyor. Alan UNESCO’nun Kuzey Suriye Antik Köyleri listesinin bir bileşeni olarak kayıtlı.

Nasıl gidilir

Maarat en-Numan ilçesinde. Has’ın batısında Kafr Nabl, doğusunda Kafr Ruma ve Maarat en-Numan, kuzeyinde El-Bara var. Toplu taşıma yok; Maarat en-Numan’dan şoförlü araç tutuluyor. Çevrede adları birbirine karışan komşu kalıntılar var: Şinşerah ve Rabia ayrı yerler. Şoförle hangi kalıntıya gidildiğini baştan netleştirmek gerekiyor.

Ne kadar sürer

Bir saat. Kalıntılar dağınık olduğu için yürüyüş uzuyor. El-Bara kuzeyde, aynı güne eklenebiliyor.

Ne görülür

Kiliseler. Altı kiliseden birinin ölçüsü yaklaşık 20 metreye 13 metre; nefi genişliğin neredeyse yarısını kaplıyor. Bu kilisenin zemininde tavus kuşlu bir mozaik vardı. Mozaiğin bugün yerinde olup olmadığına dair bir kayıt bulamadık.

Avlulu yapı. Dor sütunlarla çevrili dikdörtgen bir avlusu olan büyük bir kamu binası.

Anıt mezar. 6. yüzyıldan, iki katlı, piramit çatılı ve Korint sütunlarıyla taşınan bir mezar; Has kasabası bu mezarın hemen kuzeybatısında. Zaviye Dağı’nın kare planlı piramit mezarları arasında El-Bara, Ba’uda ve Güney Dana’dakilerle birlikte anılıyor.

İç avlulu villa. Dumbarton Oaks arşivinin en çok fotoğrafladığı yapı. Ortada bir iç avlu, avlunun doğu yanında duvar ve sütunlar, uzun kuzey ve güney cepheleri duruyor. Kapıların çoğu düz taş lentolu. Uzakta, düzlüğün öbür ucunda bir manastır kalıntısı görünüyor.

Fransız Ifpo arşivinde alanın 1933’te çekilmiş dikey bir hava fotoğrafı var; kalıntıların yayılımını yukarıdan gösteren eski kayıtlardan biri.

Neyi kaçırma

Villanın batı cephesinin kuzeybatı köşesinde taşa oyulmuş kabartma bir haç. Cepheye uzaktan bakınca seçilmiyor, köşeye kadar yürümek gerekiyor.