İbn Selame er-Rakki Türbesi

Salihiye’nin Ebu Cerras mahallesinde, bir sokak köşesinde duran kubbeli bir Eyyûbî türbesi. İçinde Ebu Abdullah el-Hasan bin Selame er-Rakki yatıyor; nisbesi Rakkalı olduğunu söylüyor. Rebiülahir 610’da, yani 1213’te öldü. Hakkında bildiğimiz şey türbenin kendi taşında yazılı. Yapıyı görmeye değer kılan kubbesi: 16 dilimli, iki kademeli bir kasnağın üstünde ve dışarıdan kiremit rengine boyalı.

Kitabe ne diyor

Kuzey cephedeki pencerenin lentosunda bir kitabe var. Besmeleyle başlıyor, ardından Rahmân suresinden yeryüzündeki her şeyin fani olduğunu söyleyen ayet geliyor. Sonra şu anlamda bir cümle: bu, garip ve fakir kul Ebu Abdullah el-Hasan bin Selame er-Rakki’nin türbesidir. Metin ölüm tarihiyle bitiyor. Kendini garip, yani gurbette biri diye anan bu adamın adını bugüne taşıyan şey o lento.

Ne görülür

Plan kare: alan 78 metrekare, bir kenar 883 santimetre. Duvarlar ortalama 45 santimetre yüksekliğinde iri kalker sıralarıyla örülü. Kubbe yarım küre biçiminde, 16 dilime ayrılmış ve 16 küçük yuvarlak açıklık taşıyor.

Kubbeyi iki katlı bir kasnak taşıyor. Üstteki 16 kenarlı: dört ana yönde sivri kemerli pencereler, aralarında dört süsleme nişi, yedi dilimli dört istiridye nişi ve dört düz niş. Alttaki sekizgen ve daha yüksek; ana yüzlerinde sivri bir kemerin çevrelediği ikiz pencereler, ara yüzlerinde kör kemerler var. Kubbe dışarıdan kiremit rengine, kasnaklar beyaza boyanmış. Doğu cephe simetrik: iki dikdörtgen pencere, üstlerinde lentolar ve basık kemerler. Bütün cepheleri pahlı bir silme dolaşıyor.

Nerede, nasıl bulunur

Türbe, Evkaf kaydında Haret Heysem Arnavut diye geçen sokak ile Bera bin Malik Caddesi’nin köşesinde. Abdülgani en-Nablusi Camii 125 metre kadar güneybatıda, Sahibiyye Medresesi 80 metre kadar doğuda; ikisinin de sitede ayrı kaydı var. Commons’taki 2008 karelerinde yapının dibine dükkân sundurmaları yaslanmış, kubbe tentelerin ve elektrik tellerinin üstünden görünüyor.

Bugün açık mı, ne kadar sürer

Elimizdeki en yeni tarihli izler 2008 fotoğrafları ile Şam Evkaf Müdürlüğü’nün 2012 sayfası. Türbenin bugün içeriden gezilip gezilemediğini gösteren bir kaynak yok; bugünkü durum ve ziyaret saati doğrulanmadı. Kubbe ve cepheler sokaktan görülüyor. Dışarıdan bakmak için on beş dakika yeter.

Neyi kaçırma

Kuzey penceresinin lentosu. Göz önce kubbeye gidiyor ve pencere dükkânların arasında kalıyor. Oysa yapının kime ait olduğunu ve ne zaman yapıldığını söyleyen yer orası: bir ayet, bir ad ve 610 tarihi.