Kaymeri Bimaristanı

Surun kuzey dışında, Salihiye’nin ana caddesinde. Kapı bu yapının imzası: baştan aşağı siyah-beyaz almaşık taşla örülü, üstünde gösterişli bir mukarnas, onun altında sülüs hatla üç satır kitabe. Hastaneyi 1248’de Eyyûbî emiri Seyfeddin el-Kaymeri kurdu ve bina modern zamanlara kadar hastane olarak kullanılmaya devam etti.

Kim kurdu

Seyfeddin el-Kaymeri, Kürt Kaymeri hanedanından, savaşçılığıyla tanınan bir emir. Kitabe inşaatın 646, yani 1248’de başladığını söylüyor; bitiş tarihinin rakamları okunamıyor. Ama emirin ölüm tarihi biliniyor: 1256’da Nablus’ta Haçlılarla çarpışırken öldü, yani yapı en geç o yıl tamamlanmıştı.

Bu ölçekte bir hastanenin surun dışındaki bir semte kurulması kendi başına bir bilgi. Salihiye 11. yüzyıl ortasında kurulmuş bir mahalleydi ve 1248’e gelindiğinde kendi hastanesini taşıyacak kadar büyümüş, şehirden ayrı işleyecek kadar bağımsızlaşmıştı.

Ne görülür

Plan, şehrin içindeki Nureddin Bimaristanı’nı örnekliyor: kare plan, dört merkezî eyvan, her eyvandan odalara geçiş. Kapıda cephe taşları kare kesilmiş, kemeri kuran taşlar eğri; kitabenin üç satırı yapının parasını kimin verdiğini ve inşaatı kimin denetlediğini yazıyor — dönemin çoğu kitabesi bunu söylemiyor. Kitabe bir ithaf olduğu kadar bir makbuz.

Güney eyvanındaki alçı bezemenin çoğu bugün de duruyor. Üç duvarı dolanan nesih kuşak şehadeti tekrarlıyor; harflerin arasına giren bitkisel motifler ince işlenmiş ve içlerinde Çin etkili lotus çiçekleri var. Eyyûbî sadeliğinden Memlûk bolluğuna geçiş tam olarak burada, bir eyvanın duvarında görünüyor.

Neyi kaçırma

Güneye bakan bütün odalara pencere açılmış ve hepsi Şam’a ve Salihiye bahçelerine bakıyor. Bu bir süs kararı değil tedavi kararı: manzaranın iyileşmeyi hızlandırdığı düşünülüyordu. Pencereler tedavinin parçası. Ortaçağ hastane mimarisinde tasarımın gerekçesini bu kadar açık söyleyen ayrıntı az.

Ne kadar sürer

15 dakika. Yapı düzenli ziyarete açık bir müze değil; taçkapı caddeden görülüyor, içeriye girmek kapıdaki görevliye bağlı. Şehrin içindeki Nureddin Bimaristanı’yla birlikte okunması gereken kayıt bu: biri 1154’te sur içinde, öteki 1248’de sur dışında, arada yüz yıl ve büyümüş bir semt var.