Kisve

Şam’ın yaklaşık 13 km güneyinde, Batı Guta’nın güney ucunda, A’vec nehri kıyısında bir kasaba. Yakut el-Hamevî ve İbn Battuta Kisve’yi Şam’dan çıkan hac yolunun ilk menzili olarak yazdı. 1303’te Memlûklerin Moğolları yendiği savaş yakınındaki ovada yapıldı. Bugün kalabalık bir nahiye merkezi; eski eserler listesindeki Ulu Cami, A’vec suyuyla dönen bir su değirmeni ve Hicaz Demiryolu istasyonunun saati kasabanın eski katmanını taşıyor.

Adı nereden geliyor

Kisve Arapçada giysi demek. Yakut’un aktardığı rivayete göre Rum kralı haraç istemek için elçiler gönderdi; Gassan kralı elçileri öldürttü ve giysilerini burada paylaştırdı. Kasabada Roma dönemi mezar ve sütun kalıntıları da var ve kaynaklar Bizans döneminde bazı Gassanî krallarının burada oturduğunu yazıyor.

Hac yolunda Kisve

Şam’dan güneye çıkan hac kervanının ilk durağı burasıydı; ardından Han Dannun, sonra Gabagib geliyordu. Ebu’l-Fida iki yer arasındaki yolun Akabetü’ş-Şühure denen güzel bir geçitten geçtiğini ve Kisve’nin kar dağından, yani Hermon’dan inen A’vec üzerinde durduğunu kaydetti. Osmanlı döneminde Şam mahmili, yani Kâbe örtüsünü taşıyan hac alayı da bu yoldan geçiyordu. 1838’de Amerikalı misyoner Eli Smith kasabayı Vadi el-Acem’de, Sünnî halkın oturduğu bir köy olarak kaydetti.

1303 savaşı

Şakhab ya da Merc es-Suffer diye bilinen savaş 20 Nisan 1303’te Kisve yakınındaki ovada başladı ve üç gün sürdü. Sultan en-Nasır Muhammed komutasındaki Memlûkler, İlhanlı hükümdarı Gazan Han’ın komutanı Kutluşah’ın ordusunu yendi. Savaş Moğolların Suriye’yi ele geçirme girişimlerini bitirdi ve İbn Teymiyye’nin Moğollara karşı verdiği fetvalarla birlikte anılıyor.

Bugün ne görülür

• Kisve Ulu Camii: Suriye eski eserler listesinde tescilli; yapım tarihi kaynaklarda bulunamadı.
• A’vec nehrinin suyuyla dönen su değirmeni.
• Hicaz Demiryolu’nun Kisve istasyonu ve istasyon saati.
• Yerel adı el-Kübri olan köprü.
• Roma dönemi mezar ve sütun kalıntıları.

Nasıl gidilir

Şam’dan güneye, Daraa’ya giden yolun üzerinde. Han Dannun kasabanın 5 km güneyinde; iki menzil aynı gün görülebilir.

Neyi kaçırma

A’vec kıyısındaki su değirmenini. Hac kervanının neden ilk geceyi burada geçirdiğini en iyi o anlatıyor: Şam’dan sonraki ilk bol su, kar dağından inen bu nehir.