Maarat Mısrin

İdlib’in hemen kuzeyinde, 338 metre yükseklikte bir kasaba; İdlib’den Harim ve Sarmada yönüne çıkan yolun ilk durağı. Halep 50, Maarat en-Numan 40, Sermin 12 kilometre. Kasabanın geçmişi 637’deki barışçı fetihten Haçlı ve Eyyûbî dönemlerinin sınır savaşlarına uzanıyor ve içinde yirmiden fazla eski eser yeri sayılıyor. En büyüğü Ulu Cami.

Adı nereden geliyor

Mukaddesî ve Ebu’l-Fida’ya göre asıl adı Maarrat Kınnesrin; kasaba Kınnesrin cundüne bağlıydı. Ad önce Maarrat Nasrin’e kısaldı, sonra Maarrat Masrin’e bozuldu. 8. yüzyıl Süryani yazmaları Ma’arrat Mesren, Haçlılar Megaret Basrin diyor.

Kasabadan kimler geçti

Ebu Ubeyde bin el-Cerrah kasabayı 637’de, Hazir savaşından sonra barış yoluyla aldı. 968’de Bizans imparatoru II. Nikeforos Fokas kenti fethetti ve 1200 sakinini Anadolu’ya sürdü. 1098’de Haçlılar Antakya’yı alınca kaçan Selçuklu hâkimi Yağısıyan, kasabaya bağlı Armanaz çiftliğinde öldürüldü.

1099’da Haçlılar caminin minberini parçaladı; 1104’te halk onlara karşı ayaklandı. 1114’te İsmaililer Şeyzer saldırısına buradan çıktı ve Münkızoğulları onları püskürttü. Kasaba 1119’da yeniden Haçlılara geçti. 1175’te Selahaddin İsmailileri kasabadan çıkardı ve dayısı Şihabeddin el-Harimi’yi vali atadı. 1240’ta Harezmliler kasabayı yağmaladı.

Osmanlı döneminde

17. yüzyılda Halep eyaletinde kaza merkeziydi. 19. yüzyıl sonunda çevresi susam tarlaları ve zeytinliklerle kaplıydı. 20. yüzyıl başında Amerikalı arkeolog Robert Garrett toprağın olağanüstü verimli olduğunu ve incir ağaçlarının bolluğunu not etti.

Ne görülür

Kasabada yirmiden fazla eski eser yeri sayılıyor. Başta Ulu Cami geliyor: vilayetin en büyük camii sayılıyor, çok kubbeli ve harimi dört sütuna oturuyor. Rivayete göre temelini Ebu Ubeyde attı, Ubade bin Samit tamamladı. Evlad el-Halil Mescidi ile Tell el-Halil, kuzeybatıda Hızır Makamı ve kuzeyde Selahaddin’in torunu el-Melik es-Salih Ahmed’in makamı da bunlar arasında. Bu yapıların bugünkü durumuna dair doğrulanmış bir kayıt bulamadık.

Nasıl gidilir

İdlib merkezinden kuzeye, Harim yoluna çıkınca ilk kasaba. Yol ve kontrol noktası durumu değişken, çıkmadan önce güncel durumu sor.

Ne kadar sürer

Ulu Cami ve çevresi için bir saat.

Neyi kaçırma

Ulu Cami’nin harimi. Çok kubbeli örtünün yalnızca dört sütuna oturduğu ancak içeriden görülüyor.