Mar İlyas el-Hayy: Maarat Saydnaya’daki Mağara Şapeli ve Duvar Resimleri

Maarat Saydnaya köyünün 2200 metre kadar güneyinde, 1200 ile 1300 metre arasında yükselen bir kaya dikinin üstünde İlyas peygambere adanmış bir makam ve altında bir mağara şapeli var. Şapelin duvar resimleri 13. yüzyılın ilk yarısına tarihleniyor. Kaya diki Maaruna köyüne ve Ğuta’ya bakıyor.

Burası neden kutsal sayılıyor

Geleneğe göre İlyas peygamber, Kral Ahab ile Kraliçe İzebel’den kaçarken bu mağaraya sığındı. Dağı yukarıdan aşağı yaran, dibi görünmeyen bir yarık var; köylüler ona es-Sâika, yani yıldırım diyor. Anlatıya göre yarık, İlyas’ı kurtarmak için inen yıldırımın izi. Aziz köyün koruyucusu sayılıyor ve Maarat Saydnaya’da neredeyse her evde İlyas adlı biri var.

Mağara şapeli ve duvar resimleri

Şapeli 1982’de yöreden işçiler buldu. Karel Innemee ile Mat Immerzeel’in 2000’de Al-Masaq dergisinde yayımladığı çalışma, duvar resimlerini 13. yüzyılın ilk yarısına tarihliyor ve Bizans-Kıbrıs üslubunda çalışan bir ressama bağlıyor. Arapça kaynaklar resimlerdeki figürler arasında Aziz Nikolaos’u, Meryem’i ve İlyas peygamberi sayıyor. Bazı popüler kaynaklar resimleri 8. ya da 11. yüzyıla koyuyor; hakemli yayın bu tarihleri desteklemiyor.

Şapel önceleri Rum Ortodoks kilisesine aitti, bugün Melkit Rum Katolik kilisesinin elinde. Üstteki makam binasının 1897’de Rum Katolik Patriği Gregorios Yusuf’un emriyle yapıldığı aktarılıyor; bu tarih birincil bir kaynaktan doğrulanamadı.

İlyas bayramı

Bayram her yıl 19 Temmuz gecesi başlıyor ve 20 Temmuz boyunca sürüyor. Yüzlerce kişi geliyor; Hristiyanlar kadar Müslüman komşular da adak getiriyor. Yılın en kalabalık günü bu; sessiz bir ziyaret için başka bir gün daha uygun.

Nasıl gidilir

Maarat Saydnaya’dan güneye, kaya dikine çıkılıyor. Köy Saydnaya’nın güneyinde; yakındaki Mor Efrem Manastırı aynı güne sığıyor. Yolun durumunu ve ziyaret saatlerini anlatan güncel bir kaynak yok.

Neyi kaçırma

es-Sâika yarığı. Anlatının şapel kadar parçası o: yerin neden kutsal sayıldığı orada başlıyor.