Mencik Camii

Midan’da, Cezmatiye Çarşısı’nın ortasında, Cisr el-Fecl mevkiinde bir cami. Burası Şam’dan çıkan hac kervanlarının Dera yönüne açıldığı hat; Midan’ın uzun çarşı sokağı da o yolun kendisi. Cami dükkân sıralarının üstünde, siyah beyaz taş kuşaklarla yükselen bir blok olarak duruyor.

Kim yaptırdı

Banisi Mencik ailesinden Memlûk emiri Nâsırüddin Muhammed bin İbrahim bin Mencik. Ailenin büyüğü Mencik el-Kebir Şam naibiydi; Mencikiyye Medresesi ile Mencik Hamamı onun adını taşıyor. Yapım yılında kaynaklar ayrışıyor: 815 hicri, yani 1412 civarı veriliyor, başka kayıtlar 1370 ve 1400 diyor. Kitabeye bakılmadan tek yıl yazmak doğru olmaz. Mescit ilk hâlinde küçüktü; Sultan Barsbay döneminde yıkılıp daha büyük yapıldı, sonra Osmanlı döneminde ve 20. yüzyılda kapsamlı onarımlar gördü.

Ne görülür

Cephe. Siyah ve beyaz taş sıraları bütün duvar boyunca kesintisiz gidiyor, üst katta sivri kemerli pencere dizisi var ve köşede taş bir kitabe levhası duruyor. Alt kat dükkân: cami çarşının üstünde oturuyor, çarşının yanında değil. Kubbe ve minare de aynı şeritli düzende.

Neyi kaçırma

Minarenin tepesi. Gövde siyah beyaz kuşaklı ve üstünde üç soğan biçimli başlık taşıyor — Şam’da başka minarede görmeyeceğin bir bitiş. Çarşının içinden görünmüyor; caminin karşı köşesine geçip çatı hattına bak.

Ne kadar sürer

Yirmi dakika. Cami hâlâ faal ve Kuran dersleri veriliyor; Memlûk döneminden kalan duvar işi çoğunlukla doğu ve kuzey cephelerinde, orayı ayrıca gez. Onarımlar özgün dokunun büyük kısmını götürdü, bunu bilerek gelmek daha iyi.