Menin Mar Tekla Tapınakları: Şam’ın Kuzeyinde Kayaya Oyulmuş Kutsal Alan

Şam’ın 20 km kuzeyinde, Menin kasabasının kuzeyindeki Mar Tekla dağında Roma döneminden kalma bir kutsal alan var. 1263 metre yükseklikte, köyü 100 metre yukarıdan gören kayalık bir çıkıntıda bir tapınak ve iki şapel kayanın içine oyulmuş. 449 tarihli bir yazıt, yerin Erken Bizans döneminde de kullanıldığını gösteriyor.

Alan nasıl kurulmuş

Alan üç kesimden oluşuyor: tepede eski köy, güney yamaçta nekropol, batıda kayaya oyulmuş kutsal alan. Nekropolden geçen düzenlenmiş bir yol, kapı pervazları üç kademeli silmeyle işlenmiş anıtsal bir kaya kapısına çıkıyor. Kutsal alanın girişi bu kapı.

Ne görülür

Büyük tapınağın önünde dört sütunlu bir revak vardı; her sütunun çapı bir metreyi aşıyordu. Revaka kayaya oyulmuş anıtsal bir merdivenle çıkılıyor. Tapınağın yanındaki iki dikdörtgen şapelde zengin bezemeli nişler ve platformlar var. Güneydeki şapelin önündeki merdivenin yarısı kayaya oyulmuş, yarısı taşla örülmüş; iki yanını duvar uzantıları çeviriyor. Yöre halkının Kasr Mariye dediği büyük bir platform da alanın parçası.

Kuzey şapelin girişindeki bir taş ustası yazıtı 449 yılını taşıyor ve oraya bir pres yerleştirildiğini kaydediyor (SEG 7, 243). Tapınak döneminden sonra da alan yeni işlerle kullanılmaya devam etmiş.

Gezginler ne gördü

İtalyan gezgin Ludovico di Varthema 1503’te burada iki kilise gördüğünü yazdı. Porter 1855’te dört sütunlu revakı çizdi. Thoumin 1929’da geldiğinde revak yıkılmıştı. Bugünkü durumunu anlatan güncel bir kaynak yok.

Neler bulundu

Buluntuları yerel yayınlar, aralarında eSyria ve Joseph Zeitoun aktarıyor. Listede aslan pençesi bezemeli bronz bir şamdan kaidesi, bronz bir kartal figürini, imparator portreli bronz sikkeler ve taş lahitler var. Tahtta oturan tanrı El’in bronz heykelciği ve 2. yüzyıla tarihlenen kireçtaşından bir Afrodit başı da bunlar arasında. Kazı tamamlanmış değil.

Mar Tekla adı

Geleneğe göre Aziz Tekla, Malula’ya giderken burada iki gün kaldı. Alan Malula’daki Mar Tekla Manastırı ile karıştırılmamalı; orası başka bir yer.

Neyi kaçırma

Nekropolden gelen yolun sonundaki kaya kapısı. Üç kademeli silmeleri, yolun ve anıtsal girişin birlikte tasarlandığını gösteriyor. Tapınağa varmadan orada durup geriye, köye bakmak alanın düzenini anlamanın en kısa yolu.

Gitmeden bilinmesi gerekenler

Menin 2012 ile 2014 arasında çatışma bölgesiydi. Alanın bugünkü durumu, bekçisi olup olmadığı ve tırmanışın nereden başladığı doğrulanamadı; tepeye çıkmadan kasabada sormak gerekiyor. Menin kaynağı Barada’nın bir koluna karışıyor, ama modern su çekimi debisini çok azalttı.