Nakşibendi Camii

Şam valisi Murad Paşa 1568’de yaptırdı. Sonradan Nakşibendi tarikatına merkez olunca ikinci bir adla, Nakşibendi Camii diye anılmaya başladı. Şam’da Osmanlı üslubuyla yükselen ilk büyük yapılardan biri: siyah ve beyaz taş sıraları, kurşun kaplı kubbe, avluyu çeviren kubbeli hücreler. Midan’ın kuzey ucunda, hac kervanının toplandığı hattın başında duruyor.

Nasıl gidilir

Hamidiye Çarşısı’nın batı kapısından çık ve eski surun dışını izleyen caddeden güneye yürü. Dervişiye ile Sibaiye camilerini geçtikten sonra yol güneybatıya sapıyor; cami tam o dönüşte, sağda. Çarşıdan yürüyüş çeyrek saat. En yakın tarihî kapı Bab el-Cabiye.

Ne görülür

Avlunun ortasında abdest şadırvanı, çevresinde revak, revakın arkasında kubbeli hücreler var. Bu hücreler medresede kalan öğrencilerin yatak odalarıydı. Duvarlarda kaşani çini panolar duruyor, namaz salonu dikdörtgen ve üstünü tek kubbe örtüyor. Bir köşede Murad Paşa’nın türbesi var.

Hac yolunun ilk Osmanlı yapısı

Osmanlı yüzyıllarında hac kafilesi Şam’da toplanıyordu. Her yıl otuz bine yakın hacı eski surun batısında bir araya gelip Mekke’ye beş hafta süren yola çıkıyordu. Bu cami o yol üzerindeki ilk Osmanlı üslubu yapıdır ve külliyesinde yoksul hacılar için bir konukevi de vardı. Yapı caddeye açı verilerek oturtulmuş; sebebi basit, uzaktan görünsün diye.

Neyi kaçırma

Ana kapının üstündeki kûfî kitabe yapım tarihini ve Murad Paşa’nın adını veriyor. Çoğu ziyaretçi kapıdan bakmadan geçiyor. Bir de minareye bak: altıgen gövdesiyle Arap ülkelerinin minare tipini sürdüren tek öge o, yapının geri kalanı İstanbul’dan geliyor.