Ruc Ovası: Kurutulmuş Göl ve Neolitik Höyükler

İdlib’in batısında, Harim dağlarıyla çevrili 804 kilometrekarelik doğal bir çukurluk. Güneybatısında Ğab Ovası, kuzeybatısında Amik Ovası uzanıyor; Cisr eş-Şuğur ile Armanaz arasında kalıyor. Ova eskiden bir gölle kaplıydı ve 1955’ten önce Asi Nehri’ne açılan bir kanalla kurutulup tarlaya çevrildi. Bugün düz, ekili bir zemin; altında Neolitik’ten Geç Antik Çağ’a uzanan 33 yerleşim var.

Ova neden bu kadar kalabalıktı

Su boldu. Antik Çağ’da ova küçük ve orta boy çiftçi yerleşimleriyle doluydu ve büyük olasılıkla Ebla gibi dışarıdaki merkezlerce yönetiliyordu. Yüzey araştırmaları Neolitik’ten Geç Antik Çağ’a kadar 33 yerleşim saptadı.

Tell Ayn el-Kerh

Ovanın en tanınan höyüğü, Tell el-Kerh adıyla da biliniyor. Levant’ta Çanak Çömleksiz Neolitik B’nin sonunu ve ilk çanak çömlekli evreleri anlamak için anahtar alanlardan biri. Alanı önce 1970’lerde Jacques-Claude Courtois, 1990’larda da Tsukuba Üniversitesi’nden Takuya Iwasaki kazdı. Iwasaki, Tell Mastuma kazısını da yöneten arkeolog.

Ordular ve akıncılar

Asur kralı III. Salmanasar MÖ 853’te Karkar savaşından önce ordusunu bu ovadan geçirdi; Karkar’ın muhtemel yeri olan Tell Karkur Ğab Ovası’nın kıyısında. 1098’de, I. Haçlı Seferi sırasında Peter of Roaix ve Raymond Pilet d’Alès ovaya yiyecek akınları düzenledi. 1104’teki Harran yenilgisinden sonra Haçlılar ovanın çoğunu bıraktı, 1105’teki Artah zaferinden sonra geri aldı.

Ova nasıl görülür

Burada gezilecek tek bir yapı yok. Düzlüğün ve eski göl yatağının genişliği en iyi kenardaki bir yükseltiden anlaşılıyor. Höyükler tarlaların arasında alçak tepeler olarak duruyor; üstlerinde işaret ya da ziyaretçi düzeni yok.

Ne kadar sürer

Ovayı arabayla bir uçtan öbürüne geçmek ve kenardan bakmak için iki saat.

Gitmeden önce

Ova 2015-2024 arasında Cisr eş-Şuğur-Armanaz cephesinin arkasında kaldı. Tarlalarda ve höyüklerde patlamamış mühimmat riski var: yoldan ayrılma, höyüklere yerel biri olmadan çıkma. Yol ve kontrol noktası durumu değişken, çıkmadan önce sor.

Neyi kaçırma

İlkbahar. Eski göl yatağı ekinle yeşillendiğinde ovanın düz tabanı çevresindeki taşlık yamaçlardan açıkça ayrılıyor ve gölün sınırı yeniden okunuyor.