Sahibiyye Medresesi

Kasiyun’un eteğinde, Salihiye’nin medrese dizisinin kuzey ucunda duruyor. Yapıyı 1233’te (h. 630) Selahaddin’in küçük kız kardeşi Rabia Hatun yaptırdı. Kocası Muzafferüddin Gökböri, Erbil hâkimi ve birkaç sokak ötedeki Hanâbile Camii’nin bânisi. Bugün binanın içinde bir kız ilkokulu çalışıyor; kapının yanındaki tabela bunu yazıyor.

Nasıl gidilir

Salihiye’de, Abdülgani en-Nablusi Caddesi’nin çevresinde, Hanâbile Camii’ne yürüme mesafesinde. Dizinin kuzey ucu burası: güneye doğru yürürsen Murşidiyye, Atabekiyye ve Ceharkesiyye arka arkaya çıkıyor. Sokak dar ve yokuş; sabahları pazar tezgâhı kuruluyor ve cepheyi görmek için karşı kaldırıma geçmek gerekiyor.

Ne görülür

Asıl bakılacak şey kapı. Üç katlı mukarnasın üstünde dilimli bir yarım kubbe var; dilimler taşın içine kabuk gibi oyulmuş ve Suriye taş işçiliğinin erken örneklerinden sayılıyor. Kavsaranın altında iri harfli bir kitabe duruyor. Plan dört eyvanlı ve eksenel, bânisinin türbesi batı eyvanında. Bina okul olarak kullanıldığı için avluya girmek ders saatlerine ve idarenin iznine bağlı.

Ne kadar sürer

Yirmi dakika. Kapının önünde durup cepheyi okumak bu durağın asıl işi; içeri girebilirsen yarım saate çıkıyor. Salihiye’deki öteki medreselerle birlikte yürünürse hepsi bir sabah ediyor.

Neyi kaçırma

Fransız arkeolog Jean Sauvaget’ye göre Şam’da planı hiç değişmeden bugüne gelen tek medrese bu. Ötekiler ev oldu, cami oldu, bölündü. Bu bina okul olarak kullanılmasına rağmen dört eyvanlı düzenini korudu, ve kapıdaki mukarnasa bakarken bunu akılda tutmak bakışı değiştiriyor.