Kutsal Haç Kilisesi (Şam)

Kutsal Haç Kilisesi, Şam surlarının dışında, Bab Tuma’nın kuzeyindeki Kassa mahallesinde duran büyük bir Rum Ortodoks kilisesi. Antakya Rum Ortodoks Patrikhanesi’ne bağlı ve patrikhanenin en büyük törenlerinden bazıları burada yapılıyor. Bugünkü bina 1927 ile 1932 arasında yükseldi: çift kuleli bir cephe, üç nef ve bir kubbe.

Nasıl gidilir

Bab Tuma Meydanı’ndan kuzeydoğuya, surun dışına doğru yaklaşık 500 metre. Kilise Kassa’da, Abbasiyyin Meydanı yönüne giden hatta, Manama Caddesi üzerinde. Kubbesi ve iki kulesi çevre sokaklardan görünüyor; yolu bulmak için onlara bakmak yetiyor.

Ne görülür

Bu arsada, surun dışında, eski bir Kutsal Haç manastırı vardı. Yeni kilisenin ve cemaat binalarının inşaatı 1927’de başladı, 1932’de bitti. Yapı kâgir, üç nefli ve transeptli. Cephedeki iki kule Avrupa kiliselerini hatırlatıyor, ortada kubbe yükseliyor. Mermer ikonostas, yani sunağın önündeki ikona duvarı, 1936 tarihli. İçerideki ikonalar tek bir gelenekten gelmiyor: Grek, Suriye, Rus ve Batı üsluplarındaki ikonalar yan yana asılı.

Kilisede neler yaşandı

10 Şubat 2013’te Antakya Rum Ortodoks Patriği Yuhanna X Yazıcı’nın tahta çıkış töreni burada yapıldı; Maruni Patriği Beşara Rai de törendeydi. Aynı yılın kasımında kiliseye bir havan mermisi isabet etti. 2 Haziran 2019’da Sırp Patriği İrinej ile Yuhanna X burada birlikte ayin yönetti.

Neyi kaçırma

Mermer ikonostasın önünde durup iki yanındaki ikonalara tek tek bak; farklı üsluplar aynı duvarda yan yana okunuyor. Sonra akşam dışarıdan bir kez daha bak: kubbedeki haç ve çan kulesi karanlıkta aydınlatılıyor ve kilise mahallenin uzak sokaklarından seçiliyor.