Mar Bolus Katedrali: Şam’ın Süryani Katolik Katedrali

Doğru Sokak’ta Bab Şarki’den batıya yüz metre yürürsen sağda değil solda, yani caddenin güney yakasında bir avlu kapısı çıkıyor. İçeride Süryani Katoliklerin Şam katedrali var: avluya bakan bir revak, siyah beyaz şeritli kemerler, ortadaki nişte Pavlus heykeli. Burası Süryani Katolik Şam Başpiskoposluğu’nun merkezi.

Nasıl gidilir

Bab Şarki’den gir ve Doğru Sokak’ta batıya yürü; yüz metre sonra solda dar bir avlu ağzı var. Kapı caddeye göre geride, dolayısıyla dükkânların arasında kolayca kaçıyor. Aynı yüz metrelik şeritte Surp Sarkis Ermeni Katedrali de duruyor; ikisini tek yürüyüşte görmek mümkün.

Ne görülür

Avlunun karşı yüzünde üç kemerli bir revak var ve kemerler siyah beyaz taş şeritle örülmüş — Şam’da buna ablak deniyor, aynı örgü mahalle camilerinde de karşına çıkıyor. Ortadaki kemerin içinde, sivri kemerli bir nişte Pavlus’un heykeli duruyor. Revakın üstünde kıvrımlı bir alınlık ve alınlığın tepesinde yonca biçimli bir Süryani haçı; sağ arkada da beton çan kulesi. Gövde 19. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanıyor, sütunlar da beton — uzaktan siyah bazalt izlenimi veren şey taş değil, o örgü.

Kilise kaç kere el değiştirdi

Yerinde önce Habeşli Musa’ya adanmış bir Süryani kilisesi vardı. 1662’de cemaatin bir bölümü Roma ile birleşince yapı iki taraf arasında çekişmeli kaldı; kimi dönem Ortodoks, kimi dönem Katolik piskopos oturdu. 1829’da Süryani Katolikler kesin olarak yerleşti ve Süryani Ortodokslar önce Hanania Sokağı’ndaki kiliseye, sonra Bab Tuma Caddesi’ndeki Mar Corcis Katedrali’ne geçti. Eski kilise 1848’de Piskopos Yakub Eliani döneminde yıkıldı, yerine bugünkü daha büyük katedral yapıldı ve adanmışlık Pavlus’un dönüşüne çevrildi. 2006’da Şam’da yaklaşık 8 bin Süryani Katolik yaşıyordu.

Neyi kaçırma

Koruyucu aziz bayramı 29 Haziran. Ayin dışında kapı kapalı olabiliyor ama revak avludan görülüyor; kapıdaki görevliye sorarsan avluya alıyor. Bir de şuna dikkat et: bu katedral, mahallenin öteki ucundaki Mar Corcis Katedrali’nin doğduğu yer. İki kilisenin hikâyesi tek bina üzerinden ayrılıyor.