Suk Saruca Mahallesi

Suk Saruca eski şehrin surları dışında kalan bir mahalle: kaleyle Salihiye arasındaki eğimli arazide, Şam’ın kuzeye ilk taşan yerlerinden biri. Adı hem bir çarşı sokağını hem çevresindeki mahalleyi anlatıyor. Sokakta gözünüze ilk çarpan şey, üst katları sokağın üstüne taşan ahşap cumbalar ve altlarında sıralanan dükkânlar.

Mahalle nasıl kuruldu

Mahalleyi Memlûk emiri Sârimüddin Saruca el-Muzafferî kurdu; kaynaklar tarihi hicri 760, yani miladi 1358 diye veriyor. İlk adı “Süveykat Saruca”, yani küçük Saruca çarşısıydı. Osmanlı yüzyıllarında burası devlet adamlarının ve büyük ailelerin oturduğu mahalleydi; Azm, Yusuf ve Abid ailelerinin konakları buradaydı ve eski başbakan Halid el-Azm’ın evi hâlâ ayakta. Fahri el-Barudi’nin kurduğu doğu müziği enstitüsü de bu mahallede çalışıyordu. 1945’te Fransız topçusu şehri bombaladığında yanan yerlerden biri Suk Saruca oldu; 20. yüzyılın ikinci yarısında açılan geniş caddeler mahallenin bir bölümünü daha götürdü. Kalan doku iki üç sokak genişliğinde ama bütün.

Nasıl gidilir

Merce Meydanı’ndan kuzeye yürü, on dakika. Hicaz Garı’ndan gelirsen kuzeydoğu yönünde aynı mesafe. Tekkiye Süleymaniye batıda kalıyor, Şam Kalesi güneydoğuda; mahalle ikisinin arasındaki eğimde.

Ne görülür

Ana omurga, iki yanı dükkân olan çarşı sokağı: hırdavatçı, kumaşçı, kırtasiyeci, tamirci. Sokaktan çıkan aralarda taş zemin, ahşap üst kat ve demir şebekeli pencerelerden oluşan Osmanlı evleri sıralanıyor. Bazılarının kapısı açık, avlusu atölye ya da depo olmuş; bazıları restore edilip kültür mekânına dönüşmüş, bazıları boş. Cumbaların altındaki taş konsollara ve kapı üstü kitabelerine bakmaya değer.

Ne kadar sürer

Bir buçuk saat yeter. Mahalle küçük, ama sokakları eğimli ve kesişiyor; bir de eski şehirdeki gibi düzenli bir ızgara yok.

Neyi kaçırma

Sokağın üstüne bak. Karşılıklı iki evin cumbaları bazı noktalarda birbirine neredeyse değiyor ve altta kalan aralık gündüz bile gölgede kalıyor; mahallenin nasıl kurulduğunu en iyi anlatan ayrıntı bu.