Surp Sarkis Katedrali: Şam’ın Ermeni Katedrali

Bab Şarki’den içeri girdiğin anda sağ eldeki ilk avlu kapısı Surp Sarkis’in kapısı. Alınlığında Ermenice bir kitabe var, tepesinde oyma bir haç taşı, kapı kanatlarında altın renkli iki Ermeni haçı; arkada beyaz kubbe ile çan köşkü görünüyor. Burası Ermeni Apostolik Kilisesi’nin Şam katedrali ve aynı zamanda piskoposluk merkezi.

Nasıl gidilir

Bab Şarki’nin iç yüzünden Doğru Sokak’a gir, güney yakada ilk elli metreye bak. Avlu kapısının üstünde iki dilli bir tabela var: Arapça ve Ermenice, altında İngilizcesi. Kapıdan avluya giriliyor, kilise avlunun gerisinde.

Ne görülür

Kilise 1866’da ortası kubbeli bugünkü biçimiyle kuruldu ve duvarları Sergios ile Bakhos’un duvar resimleriyle donatıldı — kilisenin adı da o iki askerden geliyor. Avluda durup yukarı bak: kubbe düz beyaz, yanındaki çan köşkü iki katlı, ikisinin de tepesinde haç var. Piskoposluk konutu ayrı bir yapı değil; bir ortaçağ kervansarayından dönüştürülmüş, yani avlunun bir kanadı han mimarisi taşıyor.

Manastırdan katedrale

Yerinde, 636 Arap fethinden önce Sergios ve Bakhos’a adanmış bir Süryani Ortodoks manastırı vardı. Memlûk döneminde, 15. yüzyılda Ermenilerle Süryaniler manastırı bir süre paylaştı, sonra yapı bütünüyle Ermenilere geçti. 17. yüzyıl ve 18. yüzyıl boyunca birkaç kez onarıldı. 1860’ta Hristiyan mahallesindeki katliamda ateşe verildi ve altı yıl sonra, 1866’da yeniden kuruldu. Bugün gördüğün kubbe o onarımın işi.

Savaş yılları

İç savaşta cephe Bab Şarki’nin 500 metre ötesinden geçiyordu ve mahalleye sık top mermisi düştü. Kasım 2013’te, kilisenin hemen yanındaki Ermeni Tercümanlar (Surp Tarkmançats) Okulu’ndan çıkan öğrencileri taşıyan servis minibüsüne bir mermi isabet etti; 4 öğrenci ve şoför öldü, birkaç öğrenci daha yaralandı. Şehirdeki bütün mezheplerden din adamları çocuklar için düzenlenen ekümenik anma ayinine katıldı. Kilise buna karşın ayinlerini hiç kesmedi; bu, yapının kendisi kadar somut bir bilgi.

Neyi kaçırma

Ermeni Noeli 6 Ocak. O gün kilise dolu ve ayin Ermenice okunuyor; Şam’da Ermenice ayin duyabileceğin en kesin tarih bu. Kapının alınlığındaki oyma haç taşına da bak — hackar deniyor ve Ermeni yapılarının imzası o.