Tavusiyye Camii

Port Said Caddesi’nde bir cephe ve arkasında bir cami. Eski adı Yunusiyye Hankahı; kapısındaki kitabeye göre 1382’de, Sultan Zâhir Berkuk’un devâdârı emir Yunus yaptırdı. Hankahtan bugüne yalnızca Bahsa’ya bakan cephe kaldı, çevresi tamamen modern binalarla dolu. Yapı 1931’de yenilendi ve cami olarak kullanılmaya devam ediyor.

Hankah neydi

Hankah, tasavvuf çevresinin barındığı ve ders gördüğü yapı: medrese ile tekke arasında bir kurum, avlusu, mescidi ve oda sıraları olan. Yunus da onu böyle kurdu. Adın zamanla “Tavusiyye”ye dönüşmesi ve kaydın bugün cami olarak tutulması, yapının işlev değiştirdiğini tek kelimede anlatıyor.

Ne görülür

Bahsa’ya bakan büyük kapı yüksektir, üstünde mukarnas ve ince bezeme var; bugün çökmeye yüz tutmuş durumda. Kapının iki yanındaki cephe ise sağlam: siyah ve beyaz taşla örülü, iki şebekeli pencere taşıyor. Bu pencerelerden biri avluya bakıyor ve altında bir sebil var, öteki mescide bakıyor. İkinci kapı küçük ve modern, Kral Fuad Caddesi’nden açılıyor.

Avlu modern mozaik döşeli, ortasında küçük bir havuz var. Güney yanında altı basamakla çıkılan revak duruyor; kıble tarafında revağa bakan dört pencere, ceviz ağacından bir kapı, ahşap minber ve beyaz taş ile mizzi taşından yeni bir mihrap. Mihrabın taşları eski türbeden geliyor: üzerlerindeki yazılar silinip yeniden kullanılmış.

Neyi kaçırma

Mihrabın doğusundaki türbe kubbesi. Kasnağında alt sırada 16, üstünde 16 tane daha küçük niş var. Mezar kaldırıldı ve kıble mekânının altındaki bir odaya taşındı, kubbe de namaz mekânına katıldı. Bu sayfadaki fotoğraf tam olarak o kubbeyi gösteriyor — çevredeki binalar yükselmeden önce çekilmiş, kasnağın iki sıra nişi ve altındaki almaşık duvar açıkta.

Ne kadar sürer

20 dakika. Yapı apartmanların arasına sıkışmış; köprünün çevresindeki binalara “Tavusiyye binaları” deniyor ve cami onların balkonlarından görünüyor. Sokaktan bakan için görülecek olan cephe, kapı ve kubbe; gerisi için içeri girmek gerekiyor.