Tell Sakka Höyüğü

Şam’ın 25 km güneydoğusunda, Uluslararası Havalimanı’nın 5 km kuzeybatısında, Guta’nın kenarındaki Sakka köyünde bir höyük. 1989’da başlayan kazılarda dört tabaka ortaya çıktı; en derindekinde MÖ 1800-1500 arasına tarihlenen, duvarları resimli bir saray var. Şam bölgesinde bulunan ilk çivi yazılı tablet de buradan çıktı. Alan bir kazı sahası: yüzeyde bugün ne görüldüğü, kazının korunup korunmadığı ve buluntuların nerede sergilendiği doğrulanamadı. Havran’daki Şakka ile karıştırılmamalı.

Kazıyı kim yaptı

Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü kazıyı 1989’da arkeoloji öğrencilerini sahada eğitmek için başlattı. Heyeti Ahmed Tarakçı yönetti ve çalışma en az 11 sezon sürdü. Höyük yıllar içinde tecavüzlere uğradı; asıl alanından iki buçuk hektar kaldı.

Tabakalar neyi anlatıyor

• En üstte Memlûk ve Osmanlı dönemi mezarları.
• Altında MÖ 300 ile MS 5. yüzyıl arasına ait klasik dönem mezarları; bazılarında cenazede gözyaşı toplamak için konan cam ve pişmiş toprak şişeler (medami) çıktı.
• Üçüncü tabakada MÖ 1500-1300 arasına ait Geç Tunç Çağı çiftçi evleri: 16 metrekarelik odalar, dokuma atölyeleri ve mühürler.
• En derinde MÖ 1800-1500 arasına ait Orta Tunç Çağı sarayı.

Saray ve duvar resimleri

Sarayın kerpiç duvarları 180 cm kalınlıkta. Avlusu on dört buçuk metreye yirmi iki buçuk metre. Güneyde sütunlu bir giriş, ortada kare dizili dört büyük sütun var. Duvarlar içten beyaz sıvayla kaplanmış ve sıvanın üstüne renkli resimler yapılmış. Resimlerdeki erkek ve kadın figürleri Mari’deki Zimri-Lim sarayının resimlerine, çizim tekniği ise Mısır tapınak ve mezarlarının fresklerine benzetiliyor; teknik Katna’dakilerle de karşılaştırılıyor. Aynı tabakada Mısır üslubunda mühürler de bulundu. İkisi birlikte, MÖ 2. binyılın ilk yarısında Şam bölgesi ile Nil vadisi arasında bağ olduğunu gösteriyor.

Neyi kaçırma

Tableti. Şam bölgesinde bulunan ilk çivi yazılı belge Mari arşivlerinin üslubunda yazılmış ve “kardeşim Zimri-Lim’e” hitabıyla başlıyor. Zimri-Lim, Fırat kıyısındaki Mari’nin kralıydı. Aynı kazıdan inek kürek kemiğinden oyulmuş bir sfenks de çıktı. İkisinin de bugün nerede sergilendiği doğrulanamadı; Şam’daki Ulusal Müze’ye sormak ilk adım.

Nasıl gidilir

Şam’dan havalimanı yönüne, Sakka köyüne. Köy Gazlaniye nahiyesinde, Duma ilçesine bağlı. Höyüğün haritada kendi işareti yok ve yüzeyde tabela ya da ziyaret yolu olup olmadığı doğrulanamadı; yerini köyde sormak gerekiyor.