Tevbe Camii

Bab el-Feradis’in 200 metre kuzeybatısında, sur dışında kalan Akibe mahallesinde bir cami var: Şamlılar ona “Küçük Emevî Camii” diyor. Sebebi plan: uzun dikdörtgen avlu, üç yanı revaklı, harem iki uzun salon, mihrabın üstünde küçük bir kubbe. Eyyûbî meliki el-Melik el-Eşref Musa camiyi 1231 ile 1235 arasında yaptırdı.

Nasıl gidilir

Eski Şehir’in kuzey kapısı Bab el-Feradis’ten çıkıp kuzeybatıya birkaç dakika yürüyorsun. Sûk Sarûca ile aynı yakada; ikisi tek yürüyüşe giriyor.

Ne görülür

Avlu zemini siyah ve beyaz taşın ışın gibi dizildiği desenle döşeli. Ortada ahşap direkli, geniş saçaklı bir şadırvan köşkü duruyor — Osmanlı döneminden kalan bir ekleme ve avlunun en çok fotoğraflanan parçası. Revakların arkasındaki kemerli büyük pencereler harem salonlarına açılıyor. Doğu duvarındaki levha, son yüzyıllarda burada imamlık ve hatiplik yapmış hocaların adlarını sıralıyor; cami bugün de Kur’an öğretiminin sürdüğü bir yer.

Adı nereden geliyor

Caminin yerinde eskiden Han ez-Zencari vardı ve han kötü şöhretliydi. Yapı yıkılıp yerine cami kurulunca adı “tövbe” kondu. Şam’ın kaynakları bu hikâyeyi iki ayrı biçimde anlatıyor, ama ikisi de aynı yerde bitiyor.

Neyi kaçırma

Cami iki büyük yıkımdan geçti: 1300’de Moğol ordusu şehre girdiğinde yandı, 1401’de Timur’un askerleri tahrip etti ve Emir Şahin eş-Şücai onardı. Harem duvarlarında taşın renk ve doku değiştirdiği yerlere bak; onarım sıraları oralarda okunuyor.