Yezid Nehri

Bir mahallenin neden orada kurulduğunu tek cümlede açıklayan su. Yezid, Barada’nın en üstteki sol kolu: Rabve’de ayrılıp Kasiyun eteği boyunca doğuya akıyor ve Salihiye’nin Ekrad, yani Rukneddin kısmını suluyor. Arapça kaynaklar kolun Emevî döneminde daha geniş bir araziyi sulamak için açıldığını ve adını Yezid’den aldığını yazıyor.

Salihiye neden burada kuruldu

1156’da Nablus yakınlarındaki Cemmain’den, Haçlılardan kaçan Hanbelî Şeyh Ahmed bin Muhammed bin Kudâme el-Makdisî ve akrabaları tam bu kıyıya yerleşti. Mahalle oradan büyüdü. Yani Salihiye bir sarayın ya da bir camiin etrafında değil, işleyen bir kanalın kenarında kuruldu: su vardı, bahçe yapılabiliyordu, mahalle oturdu.

Nauru neye yarıyordu

Kolun üzerine kurulan Şeyh Muhyiddin nauru suyu yukarı kaldırıyordu ve o su Kaymerî Bimaristanı’na, İbn Arabî Camii’ne ve çevre evlere gidiyordu. Şam’ın su mimarisinde mantık budur: kanal kotu düşükse su çarkla kaldırılır, yüksekse kendiliğinden akar.

Bugün ne görülüyor

Yatağın büyük bölümü kapatılmış ya da yol altına alınmış; Rukneddin sokaklarında suyu görmeden üstünden geçiyorsun. Görünen yerler kısa parçalar hâlinde ve mevsime bağlı. Kolu izlemek için yatak yerine kotu takip etmek gerekiyor: Kasiyun eteğinde aynı yükseklikte yürüyen sokak hattı, kanalın eski çizgisi.