Melik ez-Zahir Hamamı

Şam’ın en eski hamamlarından biri ve hâlâ müşteri alıyor. Yapı 985’e tarihleniyor, yani Fatımî dönemine; şehirdeki pek çok anıt yapıdan yaşlı. Eski Şehir’in içinde, Amara Cevvaniye mahallesinde, Zahiriye Medresesi’nin bitişiğinde.

Nasıl gidilir

Emevî Camii’nin kuzeybatısında, Melik ez-Zahir sokağında. Camiden çıkıp Zahiriye Medresesi’ni sorarsan hamamı da bulmuş olursun, ikisi yan yana. Hamidiye Çarşısı’nın doğu ucundan beş dakika. Kapı sokak seviyesinde ve alçak.

Ne kadar sürer

Bir buçuk saat. Kese ve masaj istersen iki saate çıkıyor. Sadece bakmak için gelmek zor: burası çalışan bir hamam, gezilecek bir kalıntı değil.

Ne görülür

Şam hamamları üç bölümlü çalışır. Dıştaki soğuk bölüm, berrani: geniş bir sahanlık, çevresinde yükseltilmiş sekiler ve ortada mermer bir havuz. Her sekinin altında takunya için duvara açılmış nişler, üstünde soyunma dolapları var; giysiler ahşap askılara asılıyor. Ana kapının karşısında usta sekisi duruyor, değerli eşya orada bir ahşap sandıkta kalıyor. Tavan dört duvara oturan kemerlerle yükseliyor, pencereli bir kasnaktan sonra geniş bir kubbeye çıkıyor; kubbede renkli cam gözler var ve tavandan zincirlerle fenerler sarkıyor.

Ortadaki ılık bölüm, vastani, yıkanma ve tuvalet birimlerini taşıyor; berrani ile ateş evi arasındaki geçit burası, üstünde havalandırma delikli bir kubbe var. En içteki sıcak bölüm, cevvani: yıkanma eyvanları, tek kişilik hücreler ve ortada ateş evinin üstündeki seki. Buhar ve masaj burada.

Hamamın ilk adı Akiki Hamamı’ydı; yaptıran Ahmed bin Hüseyin el-Akiki’nin evi bitişikteydi. Memlûk hükümdarı Melik es-Said Nasirüddin hamamı ve evi 1277’de satın aldı ve babası Zahir Baybars’ın adını verdi.

Neyi kaçırma

Berranideki havuz. Sekizgen, mermerden ve üst yüzeyi renkli taş kakmayla — kırmızı, sarı, siyah — çiçek biçiminde bir madalyon halinde işlenmiş. Zemin de aynı mantıkta: siyah beyaz damalar ve zikzaklar. İçeri girip doğruca soyunmaya gidersen bunu görmeden geçersin; kapıdan girince önce durup aşağı bak.