Zeytun Kilisesi: Şam’ın Rum Katolik Katedrali

Şam’ın eski şehrinde, Bab Şarki’nin 150 metre kadar güneybatısında bir kilise avlusu var. Şamlılar buraya Zeytun Kilisesi diyor; avludaki zeytin ağaçları yapının resmî adının önüne geçmiş. Resmî adı Sıydetü’n-Niyah Katedrali ve burası Rum Katolik Kilisesi’nin Şam başpiskoposluğunun merkezi.

Nasıl gidilir

Bab Şarki’den içeri gir, Doğru Sokak’ta batıya birkaç adım yürü ve güneye sap. Zeytun Mahallesi hemen orada. Kapı caddenin üstünde değil, mahalle sokağında; iki sivri kemerli küçük bir cephe arıyorsun.

Ne görülür

Avluya siyah beyaz taş şeritli, sivri kemerli bir taçkapıdan giriliyor. Bu iki renkli örgüye Şam’da ablak deniyor ve aynı örgü mahallenin camilerinde de var; yapı taş dilini komşularından almış. Kapının üstünde haçlı bir çan köşkü, arkasında saat kulesi. Avludaki zeytin ağaçları kilisenin adını taşıyor.

Hangi kilise

Rum Katolikler Bizans ayinini Arapça yapıyor ve 18. yüzyıldan beri Roma’yla birlik içindeler. Ayrımın Şam’da pratik bir sonucu var: eski şehirde birbirine birkaç yüz metre uzaklıkta iki Rum katedrali duruyor, batıdaki Meryem Ana Katedrali Ortodoks, bu Katolik. İkisinde de ayin dili Arapça. Fark bağlılıkta.

Neyi kaçırma

Kapının ardındaki avlu yalnız bir ibadet yeri değil. Patriklik daireleri ve küçük ruhban okulu aynı yapı adasında; katedral bir yönetim merkezi olarak da çalışıyor. 2006’da buranın başpiskoposu olan Yusuf Absi 2017’de Antakya Rum Katolik patriği seçildi. Ayin dışında girmek istersen kapıdaki görevliye sor.