Halep’te Bab en-Neyrab: Otruş’tan surun dışında Badincik’e

Kalenin güneyinden başlayıp eski şehrin güneydoğu ağzından surun dışına çıkan bu yürüyüş, Halep rotalarının pek girmediği bir kesimi gösteriyor. Başlangıç, 1393 ile 1408 arasında yapılan Otruş Camii’nin oymalı cephesi. Birkaç dakika güneyde 1371 tarihli Sekakini Camii var. Sonra kemeri 1930’larda kaldırılan Bab en-Neyrab kapısının yeri geliyor ve yol surun dışındaki mahalleye geçiyor. Orada tarihçi İbnü’l-Adîm’in vakfı Turantaiyye Medresesi ile minaresi avlunun değil giriş dehlizinin üstünde duran Badincik Camii bekliyor. Bir buçuk kilometreye yakın bir yol, beş durak, iki saat.

Yol

Otruş Camii kale meydanının güneyinde, Sultaniye Medresesi’nin yanında. Cepheyi karşı kaldırımdan gör, sonra Bab el-Makam’a inen yoldan güneye yürü. Sekakini Camii 300 metreye yakın ileride, yolun üstünde; derin taş nişi sokaktan görünüyor. Burada doğuya dön. Bab en-Neyrab kapısının yeri 200 metre kadar ötede, Tevbe Camii’nin çevresinde. Kemer yok; yeri esnafa ‘Bab en-Neyrab’ ya da resmî adıyla ‘Muhammed Bey’ diye sor. Kapının yerinden surun dışına geç ve Muhammed Bey caddesinde doğuya yürü. Turantaiyye Medresesi 450 metre kadar ileride. Badincik Camii aynı yönde, 450 metre daha doğuda; sokak camiye adını vermiş.

Zamanlama

10:00’da Otruş Camii’nin karşısında ol. Cephe boyunca dizilen sağır kemerlere ve minare gövdesindeki yazı kuşağına bak; kitabe aşağıdan okunuyor. Çeyrek saat. 10:20’de Sekakini: sabah ışığı taçkapıya doğrudan düşüyor ve mukarnaslı yarım kubbe gölgeleniyor. Kapının solundaki levha yapının adını, sağdaki vakıf bilgisini veriyor. Kapı açıksa taş minbere git. Çeyrek saat. 10:40’ta Bab en-Neyrab’ın yerindesin. Surun önündeki hendek 1911’de doldurulup üstüne cadde açıldı; sur içinden dışına geçişi bugün yalnızca sokak düzeni gösteriyor. On dakika. 10:55’te Turantaiyye: mukarnaslı kavsaraya ve kapının iki yanındaki siyah-beyaz almaşık taşa bak. Kapının yanındaki levha bânisi Afîfüddin bin Muhammed Şemseddin, tarihi 1383 diye veriyor; kaynaklar ise yapıyı İbnü’l-Adîm’in 1241 ile 1251 arasında kurduğu vakfa bağlıyor. İkisini birlikte oku, sonra köşedeki küçük minare için sokağın karşısına geç. Yirmi beş dakika. 11:30’da Badincik: kapıdan girince başını kaldır, minare avlunun değil L biçiminde kırılan dehlizin üstünde. Kapının sağındaki sebil artık akmıyor. Avlunun havuzu bir zamanlar Kastal Ali Bey’in fazla suyuyla besleniyordu; doğu duvarının önündeki demir makara taşıyıcısı o dönemden kalan parça. Yirmi beş dakika. Rota 12:00 dolayında bitiyor.

Dikkat

Bab en-Neyrab’da Ağustos 2012’de çatışma yaşandı, 25 Eylül 2012’de mahalle topçu ateşi altında kaldı; mahalleye özgü tarihli bir hasar ya da onarım raporu bulamadık. Kale meydanının güneyi de 2012 ile 2016 arasında cephe hattındaydı. Beş durağın hiçbirinde kapının açık olacağını doğrulayamadık; kapalıysa cepheden bak ve bir sonrakine geç. Sekakini, Turantaiyye ve Badincik işleyen cami: kadınlar için başörtüsü gerekli, ayakkabı kapıda çıkıyor, namaz sırasında içeri girme. Sokak adları haritada eksik, yolu sorarken iki adı da kullan. Mahallenin en ünlü çeşmesi, 1509 tarihli Kastal Ali Bey’in bugün ayakta olup olmadığını teyit edemedik; adıyla sor. Bütün duraklar ücretsiz. Kapalı sokağa ve yıkık yapıya girme.