Halep’ten Fırat’a iki gün: Cebbul Gölü, Umm el-Merra, Emar ve Kalaat Cabar

Halep’ten doğuya, Fırat’a giden eski ticaret yolu bir günde beş katmanı geçiyor. Cebbul Gölü Suriye’nin en büyük doğal gölü; 2009’da suyu 100 km² kadar yer kaplıyordu. Umm el-Merra, MÖ üçüncü binyılda iki ticaret yolunun kesiştiği yerde 25 hektarlık bir kentti. Emar’ın tabletleri tarla satışlarını, vasiyetleri ve evlat edinmeleri kaydediyor; kent MÖ 1187’de sona eriyor. Balis’te 1210 tarihli tuğla bir Eyyûbî minaresi ayakta. Son durak Kalaat Cabar, Esad Gölü dolunca adaya dönen kale. Gidiş 200 kilometreyi aşıyor. Gün Kalaat Cabar’da bitiyor, gece Tabka’da geçiyor ve Halep’e dönüş ertesi gün.

Yol

Halep’ten Rakka yoluna çık. Cebbul için ana yoldan sapılıyor; kıyıya hangi yolun indiğini ve koruma alanına girişin açık olup olmadığını Halep’te sor. Umm el-Merra Halep’ten yolla 54 kilometre, Rakka yolunun kuzeyinde; son bölüm tarla yolu. Buradan Emar’a 57 kilometre: Tell Meskene höyüğü Meskene kasabasının yakınında, Esad Gölü’nün kıyısında. Balis aynı Meskene düzlüğünde ama Emar’dan ayrı bir yer. Yayımlanmış koordinatları birbirini tutmuyor, minareye giden yolu Meskene’de sor. Emar’dan Kalaat Cabar’a yol gölü dolanarak 90 kilometre tutuyor. Kale karaya dolgu bir yolla bağlı ve son bölüm yürüyerek. Tabka yakında. Ertesi gün Halep’e dönüş 177 kilometre ve dört saati aşıyor; ya da Fırat boyunca Rakka’ya devam et.

Zamanlama

07:00’de Halep’ten çık. Cebbul’e sabah var; dürbünle su kuşlarına bakmak ve kıyıda yürümek kırk beş dakika. 09:30 dolayında Umm el-Merra’dasın: höyüğün üstünde sur hattını yürümek bir saat. Emar’a öğleye doğru varırsın. Tabletler burada değil, görülen kazı alanı ve göl; kırk beş dakika yetiyor, öğle arasını da orada ver. Balis’e 14:00 dolayında geç; minarenin tuğla bantları yarım saat. Kalaat Cabar’a 17:00 dolayında var: öğleden sonra ışığı gölün üstünde yumuşuyor ve minareye çıkınca su baştan başa görünüyor. Kale bir buçuk saat alıyor. Karanlık basmadan Tabka’ya in.

Dikkat

Deyr Hafir–Meskene hattı son yıllarda el değiştiren bir cephe hattıydı. Mayın ve patlamamış mühimmat riski var: işaretsiz araziye ve tarlaya girme, yerde duran metal parçalara dokunma. Yolların durumunu yola çıkmadan Halep’te sor. Umm el-Merra’nın son bölümü yağmurdan sonra geçilmiyor; alan çevrilmemiş ve bekçisiz. Cebbul’de tuz düzlüğüne araçla girmeden önce zemini yerel halka sor. Kalaat Cabar’da kazılmış tüneller yüzünden zemin her yerde sağlam değil, işaretli yoldan çıkma. Mesafeler uzun ve akaryakıt her yerde bulunmuyor; depoyu Halep’te doldur. Hiçbir durakta gölge yok: su, şapka ve güneş gözlüğü götür. Giriş ücretleri değişken, yerinde teyit et. Ekim’den sonra gün bu plana yetmiyor; o mevsimde Balis’i çıkar.