Hama’da Asi’nin iki yakası: Ulu Cami’den Ebu’l-Feda’ya

Hama’yı anlamak için nehri geçmek gerekiyor. Bu yürüyüş batı yakasında başlıyor, höyüğün üstünden şehre bakıyor, sonra doğu yakasına geçip kıyıyı takip ediyor. 2500 metre, dört durak. Duraklardan biri yeniden kuruldu, biri artık kale değil park, ikisi özgün hâlinde duruyor. Sıra tam olarak bu farkı görünür kılmak için böyle.

Yol

Ulu Cami’den başla. Eski şehrin batısında, Asi kıyısının bir sokak içinde; avluya gir ve iki minarenin arasında dur. Buradan doğuya, höyük yönüne yürü: 900 metre. Kale höyüğünün yamacını taş bir istinat duvarı ile döşeli bir meydan çeviriyor, çıkış oradan. Tepe bugün ağaçlandırılmış bir park ve asıl işi manzara: şehrin iki yakası ve su dolaplarının hattı buradan tek bakışta görünüyor. İnişte nehre dön ve doğu yakasına geç. Naura köprüsünden yürüyerek 600 metre sonra Nur Camii’nin kuzey kapısındasın; kare gövdeli, siyah beyaz taş sıralı minare uzaktan tanınıyor. Son bacak kıyı boyunca 900 metre. Ebu’l-Feda Camii’nin güney cephesi doğrudan nehre bakıyor, yani yapıyı önce su tarafından görüyorsun.

Zamanlama

09:00’da Ulu Cami’de ol. Avlu sabah boş oluyor ve namaz vakitleri dışında ziyaret rahat. Höyüğe 10:00 gibi çık: sabah ışığında su dolaplarının hattı doğuya doğru net okunuyor, öğleden sonra tepe hem gölgesiz hem sıcak. Nur Camii’ne 11:00. Kuzey kapısının üstündeki inşa kitabesi için sabah ışığı yandan geliyor ve harfler kabartma olarak seçiliyor. Ebu’l-Feda’ya 12:00. Öğle namazına yaklaşırken ziyaret duruyor, ama nehir cephesini dışarıdan görmek için saat fark etmiyor. Öğleden sonra devam etmek istersen su dolapları ve Azm Sarayı aynı kıyıda.

Dikkat

Dört durakta da giriş ücretsiz. Üç cami çalışıyor: namaz vakitlerinde ziyaret durur, ayakkabı çıkarılır, kadınlar için başörtüsü isteniyor. Ulu Cami 1982’deki olaylarda şehrin tarihi merkeziyle birlikte neredeyse tamamen yıkıldı ve bugünkü yapı yeniden kurulmuş hâli; kayıt bunu saklamıyor, beklentini ona göre kur. Höyüğe çıkış eğimli, zemin toprak ve yağmurdan sonra kayganlaşıyor. Nehir kıyısı gölgeli ama korkuluk her yerde yok; çocukla gelenler dikkat etsin. Yaz öğlenlerinde tepede gölge bulunmuyor.