Hama’da hanlar yolu: Burhan Hanı’ndan kale eteğine

Hama’yı çoğu ziyaretçi su dolapları ve Asi kıyısı üzerinden geziyor. Bu yürüyüş kentin ticaret yüzünü izliyor. Asi’nin doğu yakasındaki Burhan Hanı’ndan başlıyor, 1556 tarihli Rüstem Paşa Hanı’ndan ve Eyyubi dönemin Suk et-Tavil’inden geçip kale höyüğünün güney eteğinde bitiyor. Beş durak, 2300 metre kadar yürüyüş, üç saat. Hama’da bir zamanlar 30’dan fazla han vardı; bu hat ayakta kalanların ikisini bağlıyor.

Yol

Burhan Hanı Hadır mahallesinde. Avlu 24 metreye 14 metre ve çevresi dükkânlarla kuşatılmış; içinde Efendi Camii adıyla bilinen bir mescit var. Kapıdaki kitabe taşı hicri 1298’i veriyor, yani 1880-1881. Buradan güneye yürü ve Asi’yi geçip batı yakadaki Mürabıt caddesine var. Bu bacak rotanın en uzunu, bir kilometreye yakın.

Rüstem Paşa Hanı caddenin doğu yakasında. Geniş kapı, iki yanında odalar bulunan bir geçide açılıyor. Geçidin sonunda dur: kemer, avlunun ortasındaki kubbeli mescidi tam çerçeveliyor. Hamalılar ona Asker Hanı da diyor, çünkü Osmanlı döneminde ve Fransız mandası yıllarında süvari kışlasıydı. Çıkınca aynı cadde seni Suk et-Tavil’in Mürabıt ucuna götürüyor.

Uzun Çarşı’nın planı Eyyubi, örtüsü yeni. Taş tonoz zamanla yıkıldı, yerine çinko sac geldi. İçeride iki han var, Han es-Sahn ve Han el-Hınna; yerlerini esnafa sorarak bul. Çarşının öbür ucundaki Dabbağa girişinde 1667 tarihli Şeyh İbrahim el-Keylani Camii duruyor. Çarşıdan çıkınca kale höyüğüne doğru yürü.

Hasaneyn Camii höyüğün hemen güneyinde, yolun kenarında. İki kubbesi yapının iki evresini gösteriyor: batıdaki eski, doğudakini 1157 depreminden sonra Nureddin yeniledi. Kapının sağ üstündeki altı satırlık kitabe bu onarımı kaydediyor. Mar Corcis Katedrali birkaç dakika ötede, höyüğü çeviren yoldan ayrılan bir yan sokakta. 1839’da tamamlandı. Kubbesinin kasnağında 16 pencere dönüyor ve çan kulesi gövdeden ayrı duruyor.

Zamanlama

09:00’da Burhan Hanı’nda ol; çarşı sabah işliyor. 09:45 gibi yola çık, Rüstem Paşa Hanı’na 10:00’da varırsın. Açık avlu ısınmadan orada olmak iyi. Han kullanımda olabilir, içeri girmeden kapıdakilere sor.

10:45’te Suk et-Tavil’e gir ve kırk dakika ayır. Dükkânların saatleri bölümden bölüme değişiyor ve doğrulanmış bir saat yok. Hasaneyn Camii’ne öğle namazından hemen sonra varmayı hedefle: kapı namaz vakitleri çevresinde açılıyor, arada kapalı kalabiliyor. Katedral ayin saatlerinde açık. Kapının açık olma ihtimali pazar sabahı en yüksek; o gün rotayı ters çevirip katedralden başlamak bir seçenek.

Dikkat

Burhan Hanı, Suk et-Tavil, Hasaneyn Camii ve katedral ücretsiz. Rüstem Paşa Hanı’nın giriş düzeni değişken, girişte teyit et. Hanlar ve çarşı işleyen ticaret yerleri: esnafın ve tezgâhların fotoğrafını çekmeden önce izin iste. Camide omuz ve diz kapalı giyin, namaz sırasında içeri girme. Katedralde ayin sırasında fotoğraf çekme.

Kentte başka Rum Ortodoks kiliseleri de var; yol sorarken Mar Corcis adını kullan. Hama Kalesi’nin höyüğü son durağın hemen kuzeyinde. Vakit kalırsa yürüyüşü höyüğe çıkarak bitir.