Humus’tan Tartus’a Hristiyan mirası: iki günde beş durak

Humus ile Tartus arasındaki yüz kilometrede beş yapı var ve beşi de hâlâ ayakta olan bir Hristiyan sürekliliğini anlatıyor: eski şehirdeki iki kilise, Hristiyanlar Vadisi’nin üstündeki kale, kasabanın ortasında zemin katı şapel olan bir kule ve sahilde bugün müze olan bir Haçlı katedrali. Toplam 119 kilometre ve iki gün. Yol kısa, çünkü mesafe değil sıra önemli: en eskiden en yeniye, içeriden sahile.

Yol

Humus eski şehrinde başlıyor. Ümmü’z-Zünnar Kilisesi ile Mar Elian Kilisesi birbirine birkaç dakika yürüme mesafesinde; araca ancak ikinci kiliseden sonra biniyorsun. Oradan batıya, Krak des Chevaliers’a 52 kilometre; yol Hristiyanlar Vadisi’ne giriyor ve son bölümde tırmanıyor.

İkinci gün kaleden kuzeybatıya iniyorsun: Safita 28 kilometre. Kule kasabanın en yüksek noktasında ve son bölüm yürüyerek çıkılıyor. Safita’dan Tartus’a 36 kilometre; katedral eski şehrin içinde ve levhada müze yazıyor, ikinci bir giriş arama.

Zamanlama

Birinci gün 09:00’da Humus eski şehrinde ol. İki kilisenin ikisi de ücretsiz ve ayin dışında ziyarete açık; Ümmü’z-Zünnar’da asıl görülecek yer yeraltındaki alçak tavanlı bölüm, Mar Elian’da ise kripta. Kriptaya inmeden çıkma, freskler orada. İkisi birlikte iki saat alıyor. Öğleden sonra Krak’a geç: kale 09:00–17:00 arası açık ve iç avlu ikindiden sonra gölgeye giriyor. Geceyi kale eteğindeki Hısn’da geçir.

İkinci gün erken çık. Safita’ya öğleden önce var; şapel çalışan bir kilise, ayin saatinde girilmiyor, kapıda sor. Terasa çık ve doğuya bak, Krak yönü oradan açılıyor. Tartus’a ikindiye doğru var: katedralin batı cephesi o saatte ışık alıyor, sabah ise ters ışıkta düz çıkıyor.

Dikkat

Mar Elian 432’de kuruldu ve kriptasındaki freskler Suriye’de ayakta kalan en eski kilise resimleri sayılıyor; 6 Şubat yortusunda kilise kalabalık oluyor, freskleri rahat görmek istiyorsan başka gün git. Üç durak ibadet mekânı: omuz ve diz kapalı giyin, ayin sırasında fotoğraf çekme. Humus eski şehrinde onarım sürüyor ve sokakların bir kısmı kapalı olabilir; araçla girmeye çalışma, kenarda bırak. Safita ve Tartus’ta sabit bir giriş tarifesi doğrulanamadı, girişte teyit et. Vadi yolu kışın sisli, yazın kalede ve kulede gölge yok.