Bab el-Hava: Busra’nın Batı Kapısı

Busra’nın ana doğu-batı caddesi batı ucunda kent surunu kesen bir kapıdan çıkıyor. Adı Bab el-Hava, rüzgâr kapısı. Tek açıklıklı, kemerli ve yüksek tonozlu bu kapı savunmadan çok gösteriş için yapıldı ve bugün modern mahallenin içinde, trafiğin geçtiği bir yol üzerinde duruyor. Caddenin öteki ucunda Nabati Kemeri var; ikisi aynı ekseni iki yandan kapatıyor.

Nerede, nasıl gidilir

Antik kentin batı ucunda, ana caddenin sonunda. Tiyatrodan kuzeye çıkıp caddeye varınca batıya dönmek ve caddeyi sonuna kadar izlemek yeterli. Kapı turistik merkezin batı sınırında, evlerin arasında kalıyor.

Ne görülür

Kapının orta gövdesinin iki yanında, köşeleri pilastrlı iki kare kütle duruyor. Açıklığın iki yanında birer niş var. Pilastrlar başlıksız; arşivoltu çizen silmeler yanlara doğru uzanıyor ve üst katları iki sıra yatay silme taçlandırıyor. Süsleme sade ama kütle ağır. Arapça Wikipedia’ya göre iç içe iki kemer var, giriş 5 metre, cephe 10 metre genişliğinde. Kapı kanatlarının menteşe yuvaları duruyor; kapı gerçekten kapanıyordu.

Neden cadde ile hizalı değil

Kapı kuzey-güney yönlü surun içine oturuyor, ama caddenin ekseninden birkaç derece sapık. Caddenin batı ucundaki oval meydana doğru genişleme bu kırılmayı yumuşatmak için yapılmış. Sur kapıdan çok daha eski: 2001’deki sondaj Orta Tunç Çağı’na inen bir evre ile Hristiyanlığın ilk yüzyıllarında ve 6. yüzyılda yapılmış yenilemeleri ortaya çıkardı.

Ne zaman yapıldı

Kaynaklar ayrışıyor. Fransız arkeoloji enstitüsü Ifpo, kapının ağır görünüşünü ve alışılmadık süslemesini Arap Philippus döneminde, 244 ile 249 arasında kurulan Şehba’nın kapılarına benzetiyor ve kapıyı 3. yüzyıl kentleşmesine bağlıyor. Arapça Wikipedia ise 2. yüzyıl diyor. Kapı 1955 ile 1968 arasında Nabati Kemeri’yle birlikte Süleyman Mukdad tarafından onarıldı.

Neyi kaçırma

Kapının iç yüzünde, açıklığın kenarındaki menteşe yuvalarına bak. Süs için yapılmış bir kapının gerçekten kapandığını gösteren tek ayrıntı onlar. Şehba’yı gördüysen iki kapının cephesini aklında karşılaştır.