Bakırha Ölü Şehri

Burc Bakırha denen tepede, Barişa Dağı’nın kuzey yamacında duran ölü şehir. Burada iki din aynı yamaçta görülüyor: 161 tarihli bir Roma Zeus tapınağı, biraz aşağıda iki Bizans kilisesi. Alan 2011’de Kuzey Suriye’nin Antik Köyleri adıyla UNESCO Dünya Mirası listesine girdi.

Nasıl gidilir

Bab el-Hava sınır kapısının güneyi, Dana nahiyesi. Halep-Antakya yolundan ayrılıp Ras ibn Hüsn köyünden kuzeye çıkılıyor. Babiska iki kilometre doğuda, Dar Kita hemen kuzeyde kalıyor. Levha yok; sürücünün yeri bilmesi gerekiyor.

Ne görülür

Zeus tapınağı yamacın güney ucunda, yola en yakın yapı. Batı yüzünde dört ayaklı bir giriş revağı vardı; arka duvarı alınlığına kadar ayakta, önünde devrilmiş sütun gövdeleri ve Korint başlıkları duruyor. Tapınak yerel Baal’ın Zeus adıyla anıldığı bir kültün merkeziydi ve burada 5. yüzyılın sonuna kadar Zeus’a tapınıldı.

Doğu Kilisesi tapınaktan 100 metre aşağıda ve uzaktan tanınıyor: batı alınlığı bütün duruyor, üstünde kemerli pencere sırası var. Batı kapısının lentosunda 546 tarihi okunuyor. İç mekân üç nefli, apsis dikdörtgen. Güney yüzüne 600 dolayında dört ayaklı bir sundurma eklendi.

Batı Kilisesi daha eski ve kötü korunmuş; bugünkü hâline 501’de yapılan yenilemeyle geldi. Ondan geriye temeller ve duvar parçaları kaldı. Güneydoğusundaki kare vaftizhane ise kilisenin kendisinden iyi durumda.

Köy neyle geçiniyordu

Zeytinyağıyla. Kireçtaşı yaylasındaki bütün köyler gibi Bakırha da yağ ihracatıyla zenginleşti, ayakta duran sütunlu ev cepheleri o parayı gösteriyor. Ayakta kalan yapıların çoğu 4. ile 7. yüzyıl arasından. Yazılı kayıtta ilk Hristiyanlar 384’te görünüyor; o yıl Mikalos adında bir diyakoz burada ev sahibiydi.

Bugün ne durumda

Savaş başladığından beri harabelerin bir bölümü barınak. İdlib’e sığınan aileler tapınağın ve kiliselerin duvarları arasına yerleşti. Buraya boş bir ören yeri bulacağını varsayarak gitme; avluya girmeden önce seslen.