Barişa Ölü Şehri

Barişa, İdlib’in Harim ilçesinde, kuzey Suriye kireçtaşı platosunun ortasında bir köy. Bugünkü evlerin 500 metre kuzeyinde, zeytinliklerin arasında terk edilmiş bir Bizans yerleşimi duruyor: iki katlı konaklar, bir kilise, sarnıçlar, presler. Sırt adını bu köyden alıyor. Köyde 2004 sayımında 1143 kişi vardı; bugün 7000’e yakın olduğu söyleniyor.

Nasıl gidilir

Köye asfalt geliyor. Kalıntı alanı vadinin öbür yakasındaki hafif yamaçta, taş toplama duvarlarıyla bölünmüş zeytinliklerin ve buğday tarlalarının içinde; son bölüm patikadan yürünüyor. Kalb Lozeh 5 kilometre batıda, Bakırha kabaca aynı uzaklıkta kuzeyde. Şoförün yeri bilmesi gerekiyor, çünkü alanda tabela yok.

Ne görülür

Merkezde, kilisenin çevresinde iki katlı konaklar var; bir yüzlerinde sütunlu revak duruyor. Çevredeki evler bunlardan çok daha sade: revaksız, düz dikdörtgen pencereli, duvarları iri bloklardan örülmüş. Kasabanın 4. ile 6. yüzyıl arasındaki parası zeytin ve üzümden geliyordu; presler bunu hâlâ gösteriyor — Barişa’da ayakta kalan pres sayısı ölü şehirlerin çoğundan fazla.

Kilise ne anlatıyor

Üç nefli bir bazilika. Doğuda yarım yuvarlak apsis yok; düz duvarlı dikdörtgen bir kutsal alan ve iki yanında birer oda var. Bu düzen 5. yüzyılın sonunda ortaya çıkıyor, yani kilise ölü şehirlerin geç dalgasından. Kuzeydeki odaya yan neften, kabartma bantlarla çerçevelenmiş bir kapıdan giriliyor: diakonikon. Güneydeki oda nefe daha geniş bir kemerle açılıyor, emanet odası odur. Doğu alınlığı bütünüyle ayakta ve üstünde aynı hizada, kavisli lentolu dört pencere duruyor.

Neyi kaçırma

Sarnıcı. Kireçtaşı zemine oyulmuş, üstü yerden yükselen bir tonozla örtülü; tonozun tepesi arazinin üç metre üstünde. İçeride duvara yaslanmış tek parça taş merdiven sekiz metre aşağı iniyor. Platoda su yalnız kışın var, yazı bu çukurlar çıkarıyordu. Ağzı zeminde küçük bir delik olduğu için çoğu ziyaretçi üstünden geçip gidiyor.