Birket en-Nabatiyye: Busra’nın Doğu Havuzu

Busra antik kentinin doğusunda, surun dışında, üstü açık büyük bir kare havuz var. Halk arasındaki adı Birket en-Nabatiyye, yani Nabatilerin havuzu. Adını da tarihini de taşlarından alıyor: alt sıralardaki taşçı işaretleri Nabati harflerinin biçiminde. Kentin öbür büyük havuzu Birket el-Hac’la aynı ölçekte ve aynı su sisteminin parçası. Havuzun bugünkü durumu için tarihli bir kaynak bulunamadı.

Nerede

Antik kentin doğusunda, surların dışında. Kentin iki büyük havuzu arasında 500 metre kadar mesafe var: Birket el-Hac tiyatronun doğusunda, antik kentin güneydoğu köşesinde; doğu havuzu onun ötesinde.

Havuz surların dışında olduğu için dikkat gerekiyor. SANA’nın 10 Eylül 2026 tarihli haberine göre Deraa sivil savunması Busra yakınında savaştan kalan mayınları kontrollü olarak patlattı. Belirgin yoldan ayrılma, çevredeki tarlalara ve boş arazilere girme.

Nasıl bir yapı

Havuz kare, kenarı 150 metreye yaklaşıyor ve çevresi rıhtımla çevrili. İç yüzü, Birket el-Hac’taki gibi, düzenli basamaklarla geri çekilen kabartmalı taşlarla örülü. Aynı örgü, duvarları sağlamlaştırmak için dış yüzde de tekrarlanıyor. Doğudan gelen bir kanal havuza güneydoğu köşesinden giriyordu.

Nabati olduğu nereden biliniyor

İç ve dış yüzün alt sıralarında çok sayıda taşçı işareti var. Hepsi Nabati harflerinin biçiminde. Havuzun adı da tarihlemesi de buradan geliyor. İki havuz, 1. yüzyılda son Nabati kralları döneminde anıtsal biçimde düzenlenen doğu mahallesinde duruyor. Onları besleyen kanal da büyük olasılıkla aynı Nabati yapım programının parçası.

Su nereden geliyordu

Busra’nın 5 kilometre kadar doğusundaki ikincil bir vadide mevsimlik, niteliği vasat su toplanıyordu. Bu su kısmen sulamaya, kısmen kente gidiyordu. Kanal eş yükselti eğrilerini izleyerek ilerliyor. Vadiyi geçmek için dik bir eğimle vadiye iniyor ve taşkın savağı olan bir bendin gerisindeki göle dökülüyordu. Kente yaklaşınca ikiye ayrılıyor, bir kolu doğu havuzuna, öbürü Birket el-Hac’a gidiyordu.

Neyi kaçırma

Duvarların alt sıralarına yakından bak ve taşçı işaretlerini ara. Küçük harfler bunlar. Havuzun Nabati olduğunu gösteren kanıt da onlar.

Bugünkü durum

Nisan 2018 selinde doğu havuzu da su altında kaldı. Havuzda bugün su olup olmadığı ve alanın ne durumda olduğu için tarihli bir kaynak bulunamadı. Busra antik kenti ise ziyaret ediliyor; SANA’nın 14 Eylül 2026 tarihli haberine göre kente gelen turist grupları artıyor.