Busra Güney Hamamları

Sütunlu caddenin güneyinde, kubbesi çökmüş kare bir bazalt salon ve çevresinde yayılan oda duvarları: Busra’nın en iyi korunmuş hamam topluluğu. Yaklaşık 8000 metrekare tutuyor ve tiyatrodan sonra kentin en büyük Roma kamu yapılarından biri. Temeli Nabati dönemine iniyor, hamam olarak kullanımı Emevîlere kadar sürüyor; yani tek yapıda kentin altı yüzyıllık ömrü okunuyor.

Nerede, nasıl gidilir

Ana doğu-batı caddesinin, kampa inen kuzey-güney caddesiyle kesiştiği kavşağın güneyinde. Tiyatrodan kuzeye, Bab el-Kandil’e doğru yürürken hamam sağ tarafta, doğuda kalıyor. Merkez Hamamları caddenin karşı yakasında.

Ne görülür

Karşılayan yapı, dört yüzünde kemerli açıklıklar olan kare salon. Batıdaki sıcak odalar kazılarda yakın dönemde açığa çıkarıldı. Taşıyıcı yapılar ve yerinde duran su tesisatı, yapının nasıl büyüdüğünü okumayı sağlıyor: soğuk, ılık ve sıcak bölümler, salonlar ve palestralar, yani spor avluları. Butler’a göre hamam, kentin güneydoğusundaki Birket el-Hac’tan bir kanalla besleniyordu.

Kaç evre var

Hamamdan önce batı kesimde Helenistik ya da Nabati konutların izleri bulunuyor. Nabati evre 1. yüzyılın sonuna ve 2. yüzyılın başına düşüyor: batı palestranın sütun kaidesi altındaki duvar Nabati seramiğiyle tarihleniyor. Doğu mahallesindekilerle aynı kiremitler ve sıcak zemini taşıyan küçük ayak parçaları, hamam işlevinin daha o zaman başladığını düşündürüyor.

İlk anıtsal Roma yapısı 2. yüzyılın ikinci yarısından. Ek salonlar ve palestralarla büyüdü ve Emevî döneminde hamam olarak terk edildi.

Neyi kaçırma

Hamamın doğusuna geç. 1990’lı yıllarda kazılan bir konut mahallesi orada: Bizans döneminden, altında Nabati kökenli bir tapınak bulunan bir kilise; ahırlarıyla birlikte bir Emevî evi; ve 490 tarihli bir kitabeden bilinen “yeni praetorium”, yani vali konağı. Hamam, çevresindeki bu mahalleyle birlikte görülünce anlam kazanıyor.

Bugünkü durum

Kaynak 2007’de bazı odaların güvenlik nedeniyle gezilemediğini yazıyordu. Bugün hangi bölümlerin açık olduğu doğrulanamadı; duvar diplerinde gevşek taş olabilir.