Busra Merkez Hamamları (Han ed-Dibs)

Busra’nın antik merkezinde, duvarları yer yer 10 metrenin üstünde ayakta duran büyük bir Roma hamamı var. 105 metreye 65 metrelik bir dikdörtgeni, yaklaşık 7000 metrekareyi kaplıyor. Duvarlar bu kadar yüksek kaldığı için son işleyiş planı baştan sona okunabiliyor. Halk arasındaki adı Han ed-Dibs, yani pekmez hanı; adın nereden geldiği kaynaklarda açıklanmıyor.

Nerede, nasıl gidilir

Antik kentin anıtsal merkezinde. Doğusunda kuzey-güney caddesi, batısında forum, güneyinde Güney Hamamları ve Bab el-Kandil var. Tiyatrodan kuzeye yürüyüp Bab el-Kandil’den geçince ana caddenin kuzey tarafında kalıyor. Sütunlu caddede yürüyen herkes zaten yanından geçiyor.

Ne görülür

Son anıtsal hâlinde yapının en az üç yanı dükkânlarla çevriliydi. Kuzey-güney caddesinden, dört sütunlu iki anıtsal girişle giriliyordu. Salonlara doğudaki büyük palestradan, yani spor avlusundan geçiliyordu; bu avlunun revakları ve nişli yarım daire çıkıntıları vardı. Kuzeyde ve güneyde iki palestra daha bulunuyor.

Plan simetrik. Soğuk, ılık ve sıcak odalar çift dairesel bir güzergâh oluşturuyor; ana odalar doğu-batı ekseninde sıralanıyor. Yıkanan kişi bir yandan girip öbür yandan dönerek bütün sırayı tamamlıyordu. Daha kuzeyde, geç dönemde büyük umumi helaların yerleştiği bir alan hamamın ek yapılarını taşıyordu.

Altındaki eski yapı

Bugünkü planın altında daha eski bir hamam seziliyor. Doğuda 35 metreden uzun, nişlerle ritimlenmiş bir duvar duruyor. Onun 21 metre batısındaki kuzey-güney yönlü dikdörtgen salonlar ve güney palestra ilk yapıya ait; soğukluk ve soyunma odası da muhtemelen oradaydı. Batıdaki sıcak salonlar da ilk evreden.

Neyi kaçırma

Doğudaki nişli uzun duvarın önünde dur ve boyunu ölç. 35 metreyi aşan bu duvar, bugünkü hamamdan önce burada zaten büyük bir yapı olduğunun en görünür kanıtı.

Bugünkü durum

Hamam için bir savaş hasarı kaydı bulunamadı. Hangi bölümlerin gezilebildiği doğrulanamadı; yüksek duvarların dibinde dikkatli yürümek gerekiyor.