Cubbadin

Kalamun’un içinde, Malula’ya 6 kilometre uzaklıkta bir köy. Buraya gelmenin sebebi bir yapı değil, bir ses: Batı Aramîcesi bugün yeryüzünde iki köyde konuşuluyor ve biri burası. Öteki Malula. Üçüncü köy olan Bahaa savaşta dağıldı ve topluluğu geri dönmedi.

Dilin buradaki hâli

Cubbadin’in tamamı Sünni Müslüman ve halk kendini Aramî soyundan sayıyor; köy 18. yüzyılda İslam’a geçti. Yani Batı Aramîcesi burada bir kilise mirası değil, ev dili. Bu ayrıntı önemli, çünkü dilin Hristiyan cemaatlerle birlikte yaşadığı sanılıyor. Köydeki büyük caminin Aramîce adı bile var: Cemaa Rab, yani “büyük cami”. Gençlerin çoğu iki dilli, evde Aramîce, dışarıda Şam Arapçası konuşuyor. Modern Aramîce şiirin bugün yazıldığı yer de burası; köyün şairleri var.

Nasıl gidilir

Şam’dan kuzeydoğuya 63 kilometre, yaklaşık bir saat yirmi dakika. Malula’ya 6 kilometre; ikisi aynı güne rahat sığıyor ve aynı güne konması doğru olan da bu, çünkü mesele iki köyün aynı dili konuşması. Saydnaya 22 kilometre güneybatıda. Düzenli toplu taşıma zayıf, araç gerekiyor.

Ne kadar sürer

Bir saat. Köy küçük ve gezilecek bir yapı listesi yok; iş yürümek ve dinlemek.

Nasıl davranılır

Bir şey isteme. Köyde birinden “Aramîce bir şey söyle” diye istemek sık yapılıyor ve rahatsız edici: dili konuşan insan gösteri yapmıyor. Sokakta, dükkânda, çocuklar arasında zaten duyulur. Konuşan anlatmak isterse anlatır. Fotoğraf için de aynı ölçü geçerli; insan fotoğrafı izin ister.

Çevresi

Köy yüksekte ve Suriye’nin çoğu yerinden serin; yaz akşamları üstlük istiyor. Kuzeydoğuda Yabrud 38 kilometre, kuzeybatıda Assal el-Verd var. Nüfus 2004 sayımında 3778 görünüyordu, 2019 tahminleri 8 bin ile 10 bin arasında.