Harba Roma Köprüsü

Busra’nın kuzeybatısında, Harba köyünün yanında, Yermük’ün kollarından Vadi Zeydi’yi üç yarım daire kemerle geçen bir Roma köprüsü. Kemerler ve dış kaplama siyaha çalan, yer yer yeşilimsi bazalt kesme taştan. Yapı ayakta ve kaynaklar onu oldukça iyi durumda anlatıyor; aynı vadide Roma’dan kalan üç köprünün en bütünü bu.

Nasıl gidilir

Busra’dan kuzeybatıya, Harba yönüne giden yolla. Köprü şehrin yaklaşık 6 kilometre kadar dışında. Bugünkü yol da vadiyi aynı noktada geçiyor ve harita servislerinde çizilen köprü büyük olasılıkla modern yol köprüsü; Roma yapısı onunla çakışıyor ya da hemen yanında duruyor. Kemerleri görmek için yolun kenarında durup vadi tabanına inmek gerekiyor.

Ne kadar sürer

Kırk dakika yetiyor. Kemerlerin iki yüzüne ve doğu ucundaki taşkın geçidine bakmak için vadinin iki yakasına geçmek zamanın çoğunu alıyor.

Ne görülür

Her biri 380 santimetre açıklıklı üç kemer, 240 santimetre kalınlığındaki ayakların üstüne oturuyor. Ayakların kemer başlangıcına kadar yüksekliği 250 santimetre, köprünün genişliği 452 santimetre. Tonozlar ve kaplama baştan sona bazalt; Roma köprülerinde seyrek görülen bu taş, Havran’da elin altındaki malzeme olduğu için kullanılmış.

Havran’ın yol ağında nerede duruyor

Roma 106 yılında bölgeyi yeni kurulan Arabia eyaletine kattı. Busra, antik adıyla Bostra, eyaletin ana kenti ve Legio III Cyrenaica lejyonunun üssü oldu. Vadilerin kesip biçtiği bu arazide ordu ve kervan yolları kalıcı köprü istiyordu. Vadi Zeydi’nin üstünde en az iki Roma köprüsü daha ayakta: Cemrin’deki ve Tayyibe’deki.

Neyi kaçırma

Doğu ucundaki küçük geçidi. Kemerlerin yanında, taşkın suyunu geçirmek için açılmış kare bir ağız var ve üstü başlıklı bir sütunla destekleniyor. Köprüye yoldan bakan onu görmüyor. Bir de genişliğe dikkat: 452 santimetre, Şahba’nın güneydoğusundaki Nimre köprüsünün genişliğiyle birebir aynı. Kaynaklar bu eşleşmeyi not ediyor ama nedenini açıklamıyor.

Bugünkü durum

Köprünün iyi durumda olduğunu söyleyen kaynaklar çatışma öncesine ait. Busra çevresi Deraa vilayetinde ve bölgede 2025’te de güvenlik olayları yaşandı. Köprünün bugünkü hâli ve yola erişim doğrulanamadı; Busra’dan çıkmadan önce yerel olarak sorulmalı.